Accountants leggen voortaan uit wat ze doen (en waarom)

Foto ANP

Accountants zijn mensen van weinig tekst en weinig variatie. Ergens achterin een jaarverslag maken ze hun entree, altijd met dezelfde voorspelbare mededeling. De cijfers geven een “getrouw beeld”, verklaren ze daar jaar na jaar. De handtekening van de hoofdaccountant moet maar genoeg zijn om daarop te vertrouwen.

Maar dit jaar pakken de accountants het helemaal anders aan. Na een reeks boekhoudschandalen was die handtekening namelijk niet zo vertrouwenwekkend meer. Te vaak bleek achteraf dat de cijfers helemaal geen getrouw beeld gaven.

Vanaf nu leggen accountants daarom in het jaarverslag uit wát ze eigenlijk precies hebben gecontroleerd. En hoe. En wat niet. Dingen die tot nu toe altijd volstrekt onduidelijk waren. De hoop is dat die handtekening weer wat meer gezag zal uitstralen.

Imagoverandering

De uitgebreide verantwoording is onderdeel van het offensief dat accountants zijn begonnen om zichzelf en hun imago te verbeteren. Onder politieke druk kwamen ze afgelopen najaar met een reeks plannen. Het is hun laatste kans om de problemen zelf op te lossen, anders komt de minister met maatregelen.

In plaats van anderhalf A4’tje telt de controleverklaring nu tot wel negen pagina’s tekst. Met zo min mogelijk standaardformuleringen – de accountants doen naar eigen zeggen hun best om wat ze boilerplate language noemen, te vermijden. De tekst moet de “typex-test doorstaan”, zegt accountant Dick Korf van KPMG. Dat betekent: als je de naam van het bedrijf afplakt, moet de tekst niet net zo goed over een willekeurig ander bedrijf kunnen gaan.

“black box gaat een beetje open”, zegt accountant Jan Thijs Drupsteen, hoofd van de afdeling ‘vaktechniek’ binnen de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. Daar bedoelt hij mee dat mensen meer inzicht krijgen in het werk van de accountant.

Accountant-grafiek

Het risico op fraude houdt de accountant bijvoorbeeld wakker, blijkt uit de jaarverslagen die tot nu toe zijn gepubliceerd. Of managers die te optimistische inschattingen maken. Het zijn bij uitstek onderwerpen waar lezers van de jaarrekening – beleggers, toezichthouders, werknemers – ook alles over willen weten. Het zijn ook dingen die accountants in het verleden over het hoofd hebben gezien, of zelfs faciliteerden.

Omzet oppompen

Voor de bedrijven die gecontroleerd worden, is de nieuwe openheid minder aangenaam. De zorgen die accountants beschrijven, zijn soms heel concreet en doorgaans geen goede reclame voor het bedrijf.

Zo schrijft de accountant van bierbrouwer Heineken over het risico dat lokale directeuren de omzet oppompen. Dat doen ze mogelijk onder “druk” van de opgelegde “prestatiedoelen”. Om te checken of dat is gebeurd, heeft de accountant gecontroleerd of lokale directeuren niet stiekem omzet uit het nieuwe boekjaar hebben meegeteld om de omzet hoger te laten lijken.

Bekende kritiek op accountants is dat ze te veel ‘meedenken’ met hun klanten. Dat komt, zeggen critici, doordat diezelfde klant hun miljoenen betaalt voor hun werk. Nu moeten accountants dus ineens vervelende dingen opschrijven over de bedrijven die ze controleren.

Geen junior-klusje

Nu moeten accountants behalve rekenen ineens dus ook schrijven. Het produceren van de tekst is “geen junior-klusje”, zegt accountant Korf van KPMG, maar een serieuze taak van de partner die zijn handtekening zet. Een klus die veel tijd kost.

Ondanks al die moeite nodigen de schrijfsels van de accountants nog steeds niet erg uit tot lezen. Het zijn taaie documenten vol technisch jargon. Sommige dingen, zegt accountant Korf, zíjn nou eenmaal ingewikkeld. De verklaring moet wel “recht doen aan die complexiteit”, vindt Korf.

“We maken geen magazine.”