Zeg nooit dat u niet in een verpleeghuis wilt wonen

Natuurlijk, u kunt roepen dat u niet naar een verpleeghuis wilt, en dat u wel particuliere zorg inhuurt. Maar het is de vraag of u daar verstandig aan doet. Want ‘thuis zolang het kan’ is toch echt iets anders dan ‘zo lang mogelijk thuis’, constateert Nienke Nieuwenhuizen.

Jeltje Beeltje-Hofstra wordt 98 jaar in woonzorgcentrum Noorderhoek in Sneek. Foto Ilvy Njiokiktjien

Nederland verandert, de zorg verandert mee. Zo luidt de slogan van de overheid. Maar verandert u wel mee? Hier vijf tips voor ouderen om de aanpassingen goed door te komen.

1 Zeg niet dat u niet naar een verpleeghuis wilt.

U wilt niet naar een verpleeghuis. En de overheid helpt mee uw wens te vervullen – tenminste, haar beleid lijkt erop gericht iedereen zo veel mogelijk buiten het verpleeghuis te houden.

Maar let wel, te lang thuis blijven kan gezondheidsschade opleveren. Een verpleeghuis biedt niet alleen stabiliteit en veiligheid aan mensen met complexe medische problemen, het levert vaak ook gezondheidswinst op. En u bent minder afhankelijk. Doe uzelf dus niet bij voorbaat te kort door vroegtijdig te roepen dat u dat niet wilt. ‘Thuis zolang het kan’ is toch echt iets anders dan ‘zo lang mogelijk thuis’.

2 Stel de lastige vragen

Natuurlijk, u wilt geen onderzoeken of behandelingen, met alle bijbehorende risico’s, die u niet nodig heeft. Helaas is ‘overbehandeling’ vaak achteraf pas goed te herkennen. Maar u kunt zelf ook wat doen om overbehandeling te voorkomen. Stel uw arts eens de volgende vragen: wat gaat u doen met de uitslag van dit onderzoek, wat zijn de nadelen van het onderzoek of de behandeling, wat als we dit niet doen?

Die laatste vraag is misschien wel de belangrijkste, al levert ze vaak ook het minst bevredigende antwoord op. De kans is namelijk groot dat uw artsen het niet zo goed weten, met name wanneer u al veel andere ziektes of beperkingen heeft. De wetenschap geeft percentages, maar wat zeggen die over u?

Iets niet doen geeft risico's en onzekerheid – net als iets wel doen overigens, alleen voelt dat anders. Dergelijke onzekerheid moet je kunnen verdragen. Daarbij, wat zijn de andere mogelijkheden? Blijf daarom in gesprek met uw arts en andere professionals en sta open voor de lastige antwoorden. Overbehandelen komt niet alleen door de dokter.

3 Particulier is een mogelijkheid, maar is het beter?

Er komen steeds meer nieuwe zorgaanbieders, ook op het gebied van zorg en wonen. Mocht u geld hebben om dergelijke voorzieningen in te huren, weet dan wel dat duur niet altijd beter is. Nieuwe zorgaanbieders kunnen makkelijk de markt betreden. Dat is mooi voor de markt, maar kan ook verkeerd uitpakken. In reguliere verpleeghuizen werken specialisten ouderengeneeskunde samen met een professioneel behandelteam; in een particulier huis is dat meestal niet het geval.

Informeer daarom hoe de medische zorg is geregeld. Bel de huisarts die verbonden is aan zo’n particuliere instelling en vraag of er wordt samengewerkt met een specialist ouderengeneeskunde. Want u wilt toch niet meer betalen en uiteindelijk minder krijgen? Of erger nog, op een gegeven moment moeten verhuizen omdat men de zorg en de behandeling niet kan leveren?

4 Slik uw pillen met aandacht

Medicijnen hebben een belangrijke functie, maar (te) veel medicijnen kunnen schadelijk zijn. Bent u ouder dan 65 jaar, en gebruikt u meer dan vijf verschillende soorten medicatie, dan moet u uw medicijngebruik met arts en apotheker bespreken. Verander de samenstelling en de hoeveelheid niet in uw eentje, maar stel weer die lastige vragen; waarom, hoe lang, welk risico op bijwerkingen en wat als we stoppen? Kom samen met uw arts tot een besluit. Misschien kunt u door uw levensstijl aan te passen wel meer bereiken dan door uw medicijnen te slikken. Vraag trouwens ook aan uw zorgverzekeraar of ze deze gesprekken met uw arts vergoeden. Want het duurt waarschijnlijk langer dan zeven minuten om dit alles te bespreken.

5 Werk aan uw sociaal pensioen

Ouderen kampen veelal met eenzaamheid en afhankelijkheid. Oud zijn is niet altijd leuk. Generatiegenoten vallen weg of zijn zelf ziek en afhankelijk. Onze maatschappij is teveel gericht op contact tussen de generatiegenoten. School- en studievrienden hebben meestal onze aandacht. Maar waarom niet verder kijken dan die groep?

Intergenerationele vriendschappen en contacten zijn essentieel voor een prettige ouderdom – en dus ook voor een gezonde maatschappij. Werk dus bewust aan uw vriendenkring. Sluit vriendschap met jonge mensen. U heeft hen voldoende te bieden.

En dan heb ik nog één verzoek. Kunt u per direct stoppen met praten over vijfenzestig alsof dat oud is? Vijfenzestig is niet oud.

Vijfennegentig - dat begint er een beetje op te lijken.