Smeltende gletsjers produceren hels kabaal

Icy Bay in Alaska, met op de achtergrond de Yahtse-gletsjer en de berg Saint Elias. Het smeltend gletsjerijs in dit soort baaien produceert het luidste onderwatergeruis op aarde. foto Chris Larsen

In de oceanen is het allesbehalve stil. Regen en wind, vissen en zeezoogdieren, schepen en sonarapparatuur, allemaal produceren ze geluid dat zich onder water tot op grote afstanden voortplant. Maar het luidruchtigst zijn de gletsjers die in zee eindigen en daar smelten en afkalven. Dat blijkt uit onderzoek verricht door een groep onder leiding van Christine Pettit, een glaciologe van de Universiteit van Alaska in Fairbanks (Geophysical Research Letters, 4 maart, online).

De onderzoekers maten de geluidssterkte met hydrofoons op een diepte van 70 en 200 meter in Icy Bay en Yakutat Bay (Alaska) en Andvord Bay (Antarctica). In de baaien werden geluidssterkten rond de 120 decibel gemeten, vooral in het frequentiegebied tussen 1000 en 3000 hertz.

Dit onderwatergeruis is veel sterker dan het achtergrondlawaai dat wind, golven en regen elders in de oceanen opwekken. De sterkte van het gletsjerkabaal komt overeen met die van een pneumatische boor of een klas met schreeuwende kinderen.

Laboratoriumonderzoek aan smeltend gletsjerijs laat zien dat het grootste deel van dit onderwaterlawaai afkomstig is van de luchtbelletjes die uit het smeltende ijs vrijkomen. Gletsjerijs bevat veel lucht doordat het is ontstaan door het samenpersen van sneeuw.

Het geluid ontstaat op het moment dat de belletjes zich van het ijs hebben losgemaakt. Ze trillen dan met een frequentie die afhangt van de fysische en thermische eigenschappen van het water en de belletjes. Als ze het oppervlak bereiken en uiteenspatten, wordt vrijwel geen geluid meer aan het water overgedragen. Andere processen, zoals het afkalven van ijsbergen, produceren ook onderwatergeluid, maar veel minder en gedurende korte perioden.