Hmmm.... hennepmelk!

Wie nog melk drinkt is gek, vinden veel gezondheidfreaks. Daarom bestormen plantaardige melkvervangers supermarkt en biowinkel. Maar hoe gezond (en lekker) zijn die?

Als mensen sojamelk of een andere plantaardige drank drinken is dat vaak omdat ze (even) geen melk willen drinken. Daar hebben ze allerlei redenen voor. Er zijn mensen met een lactose-intolerantie of een allergie voor melkeiwit. Er zijn mensen die verzadigde vetten mijden (al kun je dan ook magere koemelk drinken). En er zijn mensen die iets engs over melk hebben gelezen: dat je er sneller van kunt doodgaan (omstreden Zweeds onderzoek), of dat je er kanker of botontkalking van kunt krijgen (dat beweert bijvoorbeeld De Voedselzandloper). Anderen drinken geen melk omdat ze veganistisch zijn of koeien te slecht voor het milieu vinden. En dan is er nog een groep die doet wat foodbloggers zoals Rens Kroes doen. Geen smoothie van koemelk, maar „hmmm... hennepmelk!”.

Amandel-, rijst en kokosdrinks

Supermarkten en biowinkels verkopen inmiddels een breed assortiment plantaardige melkvervangers. De grootste aanbieder in de supermarkt in Nederland is Alpro, dat het afgelopen jaar 25 procent gegroeid is. Sojadrank is nog verreweg de grootste van de plantaardige dranken, maar de „lifestyleproducten”, zoals ze de amandel-, rijst- en kokosdrinks noemen, groeien hard. Omdat ze, volgens Alpro, goed passen in „de trend naar meer plantaardig, want beter voor jezelf en je leefomgeving”.

Of plantaardige dranken beter zijn dan koemelk is niet zo simpel te zeggen. Koemelk heeft van zichzelf voordelen die plantaardige dranken niet van nature hebben. Martijn Katan, emeritus hoogleraar voedingsleer, wijst erop dat calcium, vitamine B12 en mineralen wel in melk, maar niet vanzelfsprekend in plantaardige dranken zitten. Alpro voegt ze toe, maar biologische producenten mogen dat niet. In biodranken zit als enige extra vaak alleen calcium, uit zeewier.

Smaakt meer naar karton

En dan hebben we het nog niet over de smaak. Want wie alleen bio wil, zonder toegevoegde suiker, houdt vaak een weeïg, waterig sapje over dat meer naar karton dan naar melk smaakt. Een drank van gierst, water, olie en zout is gewoon niet zo heel erg lekker.

Het dilemma voor de bewuste consument is dus: een reguliere variant (zoals van Alpro) mét vitaminen en smaak, of een biologische drank met, nou ja, met niks eigenlijk. Katan: „Dan kun je nog beter water drinken. Want er zitten vaak wel natuurlijke suikers in verstopt die gaatjes kunnen veroorzaken.”

Misschien moet je plantaardige melk gewoon niet als melk zien, elke drank op z’n merites beoordelen en de eventueel gemiste voedingsstoffen uit andere voeding halen. Dan is er niets mis met speltdrank in de havermout.

Maar is plantaardige melk wel duurzamer dan koemelk? Meestal wel: minder water, minder land, minder CO2-uitstoot (Alpro claimt 5 keer minder). Maar als de soja niet duurzaam geteeld is, de kokos uit Azië komt, of de hennepmelk in een Engelse fabriek gemaakt is, loopt de milieubelasting alweer op. En weegt dat dan nog op tegen de geringe voedingswaarde van veel dranken?

Ten slotte is er nogal een debat over fyto-estrogenen, hormoonachtige stoffen in soja. Voor baby’s zou de concentratie ervan in sojamelk te hoog zijn. Katan zegt daarover: „Ik zou het alleen aan baby’s geven op doktersadvies, dan is er een goede reden voor.”