Autobiografie in essays

Hans Beerekamp selecteert elk weekend twee documentaires uit de collectie van het docuplatform NPO Doc.

Neske Beks filmt zichzelf als Facebookverslaafde in ‘Beyond My Walls’ (VPRO).

Om te weten wie Neske Beks is, kom je een heel eind door naar haar autobiografische documentaires te kijken. In zekere zin vormen Eigen Volk (Holland Doc/VPRO, 2011) en het recente Beyond My Walls (2DOC/VPRO, 2015) een intiem tweeluik.

Egodocumenten waarin de maker ons gedetailleerd informeert over familiegeschiedenis, emoties, bezigheden, opvattingen en dilemma’s, zijn op zich niet zo uitzonderlijk. Visuele essays, die reflecteren op de betekenis van beelden, en daar op een intelligente manier conclusies uit trekken, zijn in Nederland tamelijk zeldzaam. De combinatie van beide genres komt helemaal weinig voor. Denk in het buitenland aan het werk van Chris Marker (Sans Soleil) of Agnès Varda (Les Glaneurs et la Glaneuse), of in Nederland aan Johan van der Keuken en De Zee Die Denkt van Gert de Graaff. Zo woest en origineel vormgegeven is dit tweeluik eveneens.

Beyond My Walls bestaat uit intieme notities over eigen verslaving aan Facebook en hoe die vrij plotseling ophield na twee dramatische gebeurtenissen. Het zijn nauwelijks gesorteerde beelden op een Facebook-muur, die ongebruikelijk veel inzicht bieden in het hoofd van een aan waardering verslaafde kunstenaar.

Het achtergrondverhaal valt te reconstrueren uit de eerdere film Eigen Volk , een verkenning van de paradoxen in de liefde van haar Antwerpse pleeggezin en biologische moeder. Soms zingt de regisseur de toelichting.

Dochter van een eigenzinnige Vlaamse en een Gambiaanse passant, opgevoed door een curieus samengesteld gezin uit Mortsel, dat verzot was op Afrikanen, maar toch voor een deel hartstochtelijk Vlaams Blok stemde, zoals in zo veel Antwerpse volksmilieus met een lange multiculturele traditie.

Haar terugkeer naar de zelfgekozen Heimat Amsterdam, na een stevige confrontatie, voelt als een bevrijding. Mooie, authentieke flarden uit een gecompliceerd, maar meedogenloos openhartig bestaan.

Beide films op nrc.nl/nrcdoc