Uitgekotst door de VVD, maar wel terug in de Kamer

Oud en nieuw Kamerlid

De VVD wil niet dat Johan Houwers volgende week Kamerlid wordt. Hij komt toch.

Johan Houwers

De VVD wil hem niet, maar Johan Houwers laat zich niet uit de Tweede Kamer weren. Hij is een vrij uniek geval – en een pijnlijk geval. Want een Kamerlid dat zich afscheidt van zijn fractie zonder zijn zetel op te geven, dat is een omstreden praktijk die wel vaker voorkomt. Maar een Kamerlid dat eerst opstapt en vervolgens, als zich de gelegenheid voordoet, terugkomt in de Tweede Kamer maar niet bij zijn oude fractie? Coos Huijsen, ex-Kamerlid van CHU, deed het in 1976. En nu dus Johan Houwers, makelaar uit Winterswijk en jarenlang een trouwe VVD’er.

Gisteren liet hij weten de Kamerzetel in te nemen die is vrijgevallen door het opstappen van VVD’er Mark Verheijen. Die vertrok vorige maand nadat de integriteitscommissie van de VVD hem had gekapitteld om zijn declaratiegedrag.

Met Houwers (57) is wel meer aan de hand dan met Verheijen. Deze week trof hij een schikking met het Openbaar Ministerie, dat hem beschuldigt van hypotheekfraude. „In de VVD-fractie is voor fraudeurs geen plek”, zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra gisteren. Hij verwijt Houwers „pure zetelroof”. De royementsbrief aan Houwers is al de deur uit.

Binnen de VVD is men zo boos dat overwogen wordt zijn installatie volgende week te boycotten. Er wordt gesuggereerd dat Houwers Kamerlid wordt om zijn eigen geldproblemen te bestrijden. Volgens gegevens van de Kamer van Koophandel had zijn Houw-Vast Beheer BV in recente jaren een schuld die opliep tot ruim 9 ton.

Houwers beschouwt zichzelf als een „liberaal in hart en nieren”, laat hij weten. Op de suggesties dat hij de bezoldiging van ruim 7.000 euro per maand goed kan gebruiken, wil hij nu niet reageren. „Ik vind het ongepast uitleg te geven voordat ik Kamerlid ben.”

De VVD kan hem niet van het Kamerlidschap afhouden. Begin vorige week benoemde de Kiesraad Houwers in de Tweede Kamer omdat geen van de hoger geplaatsten op de VVD-kandidatenlijst voor de Kamerverkiezingen van 2012 op dat moment beschikbaar was. Het was daarna alleen aan Houwers om te besluiten of hij erop in zou gaan: gekozen volksvertegenwoordigers beslissen immers zonder ‘last’. Aanvankelijk liet hij vorige week weten eerst uitsluitsel te willen krijgen van het OM over zijn zaak. Door de schikking, waarbij hij 4.000 euro betaalt, is de kwestie nu afgerond. Hij heeft nu geen strafblad, maar dat is voor de VVD dus niet voldoende.

Sterker, Houwers’ optreden wordt in Den Haag genant gevonden. Hij verliet de VVD-fractie in juli 2013 nadat het OM het onderzoek had ingesteld. Aanleiding was een aangifte van van zijn hypotheekverstrekker Aegon wegens valsheid in geschrifte. Zijlstra eiste zijn vertrek. De VVD, toen al regelmatig in opspraak om integriteitskwesties, wilde schoon schip maken.

Nu ontploft de kwestie alsnog in het gezicht van Zijlstra. De context is des te pijnlijker. Niet alleen vervangt Houwers nu een andere VVD’er in opspraak, hij verhinderde vorige week ook de terugkeer van Fred Teeven in de Kamer. Die stond hoger op de lijst (op de vijfde plaats) dan Houwers (43ste) maar kwam pas beschikbaar na zijn aftreden als staatssecretaris van Justitie. Dat was enkele uren nadat Houwers door de Kiesraad was benoemd.

Door de terugkeer van Houwers verliest de VVD een zetel, en houdt er nog veertig over. Eerder scheidden zich al twee Kamerleden van de PvdA af, waardoor de regeringscoalitie van VVD en PvdA een meerderheid van één zetel overhoudt. In theorie kan elk Kamerlid van PvdA en VVD de coalitie nu in verlegenheid brengen. Houwers zegt dat hij zich wel gebonden acht aan het regeerakkoord. „Ik heb ingestemd met deze coalitie en daar blijf ik achter staan.”

Bij de verkiezingen van 2012 stemden 3.709 mensen op Houwers. Onvoldoende om op eigen kracht een zetel te halen. Als Kamerlid voerde hij het woord over onder meer plattelandswoningen, hobbydieren en visserij. En over de jacht: hij sprak zich uit voor het afschieten van wolven.