Niek Hoek en de risico’s van reputatiemanagement

De voormalige topman van Delta Lloyd bindt de strijd aan met DNB en vecht de gevreesde hertoetsing door de toezichthouder aan. Wel had hij dat liever in stilte gedaan.

Niek Hoek op het strand van zijn woonplaats Wassenaar. Foto David van Dam

Dit moet het laatste zijn wat hij beoogd had. Iedereen heeft een reputatie te managen, en die van Niek Hoek was groot. Zíjn Delta Lloyd (balanstotaal 76 miljard euro, circa 6.000 werknemers) was de enige grote verzekeraar die zonder staatssteun door de crisis was gekomen. Sterker, die in die donkere periode zelfs een beursgang aandurfde. Met die successen op zijn conto trad Hoek per 1 januari terug als bestuursvoorzitter.

Dat hij kritisch was op De Nederlandsche Bank (DNB), en de toezichthouder op hem, was algemeen bekend. Maar dat DNB vorig jaar zijn vertrek geëist heeft, had Hoek voorgoed geheim willen houden. Officieel is de lezing van Delta Lloyd nog altijd dat Hoek (1956) „vrijwillig, en in goed overleg met de raad van commissarissen” vertrok. Het was mooi geweest. Hij wilde er meer zijn voor zijn gezin. Maar je kunt ook meerdere redenen hebben om te gaan.

Woensdag kwam dit geheim op straat te liggen, toen de rechtbank Rotterdam de uitspraak publiceerde in een kort geding dat Hoek tegen DNB had aangespannen. Daarin eiste hij een verbod op het voornemen van de toezichthouder om hem te hertoetsen op zijn geschiktheid en betrouwbaarheid voor een nevenfunctie, het lidmaatschap van de raad van commissarissen bij zakenbank NIBC.

Dit is een zeer ongebruikelijke stap. Sinds de crisis heeft DNB ruimere bevoegdheden gekregen om bestuurders en commissarissen te controleren als er twijfel is of zij wel de juiste persoon voor een functie zijn. Hertoetsing is daarbij het gevreesde instrument. Meestal hoeft DNB het woord alleen maar te laten vallen en begrijpt de betreffende persoon dat hij beter kan vertrekken. Een negatieve uitkomst komt volgens de sector neer op een beroepsverbod

Zo niet Niek Hoek. Niet alleen vocht hij de hertoetsing aan, hij vroeg de rechter ook om DNB te verbieden dit voornemen bekend te maken bij NIBC. De rechter wees Hoeks beide eisen van de hand.

Juist deze poging om zijn reputatie zo veel mogelijk intact te houden, heeft Niek Hoek nu beschadigd. Hoewel het vonnis is geanonimiseerd, is er een schat aan informatie gepubliceerd over de verstoorde verhouding tussen met DNB. De uitspraak geeft groter inzicht in vier manieren waarop Hoek de afgelopen veertien maanden de strijd heeft aangebonden met de toezichthouder.

Weigeren weg te gaan

Op 17 januari vorig jaar ontving Jean Frijns, president-commissaris van Delta Lloyd, een brief van DNB. Daarin stond onomwonden dat de verzekeraar tot midden februari de tijd kreeg om het vertrek van Hoek aan te kondigen. De toezichthouder was ontevreden over het interne onderzoek van Delta Lloyd naar de gebeurtenissen in de zomer van 2012. Toen verkocht Delta Lloyd voor vele miljoenen euro’s aan rentederivaten, en spaarde zo een hoop geld uit.

Volgens DNB gebeurde dit op basis van vertrouwelijke informatie, die DNB via het Verbond van Verzekeraars had gedeeld met enkele kopstukken uit de verzekeringswereld. Hoek en financieel directeur Emiel Roozen zouden rechtstreeks bij dit besluit tot verkoop betrokken zijn.

Delta Lloyd zegt echter dat het ging om informatie die breed in de markt bekend was en dat het bedrijf geen grote misstappen heeft begaan. Dat was dan ook de conclusie van het interne onderzoek, dat begin december 2013 werd afgerond.

Daar nam de toezichthouder geen genoegen mee. DNB deelde in de brief mee dat Roozen en twee anderen zouden worden hertoetst. Van Hoek werd dus verlangd dat hij vertrok. Als Delta Lloyd dit niet opvolgde, zou DNB ook Hoek hertoetsen. De toezichthouder kondigde ook vast aan te overwegen om Hoek eveneens te hertoetsen voor zijn functie als commissaris bij NIBC.

Topman Hoek besluit de oekaze van het Frederiksplein te negeren. Dit leidt er echter niet toe dat DNB de hertoetsingsprocedure start. Op 2 april volgt dan alsnog het persbericht dat Hoek met vervroegd pensioen zal gaan, per 1 januari 2015.

Twee rechtszaken

In de loop van vorig jaar heeft DNB financieel directeur Roozen wel hertoetst. Het oordeel was positief wat betreft zijn betrouwbaarheid, maar negatief aangaande zijn geschiktheid. Delta Lloyd begon een bezwaarprocedure, maar dat bleek een heilloze weg. In december besloot de verzekeraar dan maar naar de rechter te stappen om Roozens positie te redden.

Enkele dagen daarvoor had DNB aan Delta Lloyd een recordboete van 22,8 miljoen euro opgelegd voor de derivatentransacties. Dit slechte nieuws kwam bovenop een telefoongesprek in november, waarin Hoek van DNB te horen heeft gekregen dat hij toch echt hertoetst ging worden als commissaris bij NIBC, én dat DNB dit aan de bank zou melden.

Hoek had erop gerekend dat het zover niet meer zou komen, nu hij toch al had besloten te vertrekken als topman van de verzekeraar. Andersom had DNB erop gerekend dat Hoek béide functies zou neerleggen.

Delta Lloyd begon een bezwaarprocedure bij DNB tegen de boete, die nog loopt. Het bedrijf gaat ervan uit dat ook die kwestie komende zomer bij de rechter moet worden uitgevochten. Ook voerde Delta Lloyd een kort geding om publicatie van het boetebesluit door DNB tegen te houden. Delta Lloyd heeft dit afgelopen januari gewonnen. Het besluit blijft vooralsnog geheim.

De rechter in het woensdag gepubliceerde vonnis is van mening dat Hoek in de zomer van 2012 betrokken was bij de derivatentransacties. Volgens de rechter blijkt uit stukken die DNB heeft overlegd dat Hoek actief op zoek is geweest naar informatie over een op handen zijnde maatregel van DNB en die informatie heeft gedeeld binnen het bedrijf. Het gaat om de invoering van een vaste rekenrente. Daardoor zou het mogelijk worden om de indekking tegen renterisico’s af te bouwen. Delta Lloyd heeft dit sneller gedaan dan concurrenten.

Verder valt te lezen dat de toezichthouder vragen heeft gesteld over Hoeks vertrekpremie. De hoogte daarvan is onbekend.

Nog een rechtszaak

Hoek dacht na de bekendmaking van zijn vertrek als topman dat DNB hem niet meer zou hertoetsen voor zijn functie als commissaris bij NIBC. Hij maakte dat onder meer op uit een e-mail van DNB op 3 april, een dag na bekendmaking van zijn vertrek, waar ineens geen sprake meer was van hertoetsing. Die passage uit eerdere correspondentie was nu geschrapt.

Volgens de rechter is dat echter onvoldoende om te concluderen dat hertoetsing van de baan was. De rechter wijst erop dat DNB dat nooit expliciet heeft toegezegd en dat Hoek dat in de rechtbank ook heeft erkend.

Hoeks advocaat Guido Roth had met DNB de afspraak weten te maken dat alleen de president-commissaris van NIBC, Wim van den Goorbergh, geïnformeerd zou worden over de hertoetsing. Hoek vond dit echter niet genoeg en besloot tot een kort geding. Hij vermoedt dat DNB met zijn hertoetsing probeerde sterker te staan in de bezwaarprocedure tegen de afkeuring van Roozen, die toen nog liep. Roth: „Nu nog hertoetsen voelt als een trap na.”

Aanvankelijk had Hoek zich tot een andere rechter gewend, namelijk de bestuursrechter in Rotterdam. Die is volgens zijn advocaat meer gespecialiseerd in dit soort zaken. Maar door een technisch detail kwam Hoek kwam bij de civiele rechter terecht.

Een van de gevolgen daarvan was dat er een heel gedetailleerd vonnis naar buiten kwam, dat bijvoorbeeld veel meer informatie bevat dan de uitspraak in januari van de bestuursrechter, over het publicatieverbod van het boetebesluit. De ironie van het kort geding is dat nu niet alleen heel NIBC van de hertoetsing weet, maar iedereen die het weten wil.

Toch hertoetsing

Als Hoek niet tegen de uitspraak in beroep gaat, betekent dit dat hij de hertoetsing aangaat. Ook nu lijkt hij dus niet te buigen door dan maar te vertrekken. Hoek heeft dinsdag, een dag na de uitspraak van de rechter, president-commissaris Van den Goorbergh op de hoogte gebracht. Tot dat moment wist NIBC niets van de hertoetsing af.

Van den Goorbergh zag en ziet in dit conflict geen aanleiding om zelf Hoeks geschiktheid of betrouwbaarheid in twijfel te trekken. „Wij beoordelen hem uitsluitend op zijn functioneren bij ons. Wij zien geen aanleiding tot een onderzoek”, zegt hij. Hij zegt de uitslag van de hertoetsing te zullen afwachten.

    • Chris Hensen
    • Hanneke Chin-A-Fo