‘Langer borstvoeding, hoger IQ’

Dat schrijven verschillende media deze week

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Er zijn sinds kort nieuwe ‘geboortezegels’. Dat zijn postzegels die je op een geboortekaartje kunt plakken. Er staat nu onder meer een drinkflesje op (in plaats van een ooievaar). Je vindt er duizenden boze reacties op babyblogs en -fora over.

Zo geef je het verkeerde signaal, vindt het deel dat de borst prefereert boven babymelkpoeder uit de supermarkt. Moedermelk is beter, zeggen zij.

Er is helemaal niets mis met de fles, hits jonge moeders toch niet zo op om iets te doen wat ze misschien niet willen, vindt een andere groep juist. Wat is beter: de borst of de fles?

We proberen een gedeelte van het babyvoedingraadsel te ontcijferen. Deze week was er namelijk groot nieuws over borstvoeding: ‘Langer borstvoeding, hoger IQ’, kopte onder meer De Telegraaf. Er werd verwezen naar een artikel van de BBC, dat het iets anders brengt: ‘Breastfeeding ‘linked to higher IQ’’.

Waar is het op gebaseerd?

De Braziliaanse universiteit Pelotas heeft deze week een grootschalig onderzoek naar borstvoeding gepubliceerd. In 1982 zijn er 5.914 pasgeborenen bij elkaar gezocht. Van al die baby’s is bijgehouden of ze borstvoeding kregen, hoe lang en op welke manier. Dertig jaar later zijn de pasgeborenen van destijds weer opgeroepen. 3.493 van hen werkten mee aan het onderzoek. Er is gekeken naar IQ, maar ook naar opleidingsniveau en inkomen.

En, klopt het?

Volgens het Braziliaanse onderzoek hebben de baby’s die met de borst zijn gevoed dertig jaar later gemiddeld een hoger IQ (en een hogere opleiding en salaris) dan de baby’s die geen borstvoeding kregen. Iemand die twaalf maanden borstvoeding kreeg is bijvoorbeeld vergeleken met iemand die het na minder dan een maand met andere melk deed. De eerste blijkt een IQ van gemiddeld 4 punten hoger te hebben en gemiddeld 96 euro meer te verdienen. Steeds geldt: hoe langer de borstvoeding heeft geduurd, hoe hoger het IQ.

Er zijn vaker studies gedaan naar het verband tussen intelligentie en borstvoeding. In 2013 bleek uit Amerikaans onderzoek nog dat voor elke maand die kinderen borstvoeding hebben gekregen, hun IQ-score op zevenjarige leeftijd 0,35 punten hoger uitkomt.

Veel van deze studies zijn bekritiseerd omdat er onder de onderzoeksgroep relatief veel hoog opgeleide moeders waren. Je zou dan kunnen concluderen dat die onderzoeken uitwijzen dat intelligentie erfelijk is. Verschillende studies in Nederland laten zien dat het percentage hoog opgeleide moeders dat borstvoeding geeft, hoger is dan het percentage laag opgeleide moeders. Daarom kun je je afvragen of er wel sprake is van een oorzakelijk verband tussen hoog IQ en borstvoeding, of alleen van een correlatie.

Maar het Braziliaanse onderzoek heeft een brede steekproef gehouden. De moeders van de pasgeborenen zijn verspreid over alle opleidingsniveaus. Het is ook de eerste keer dat een groep zo lang is gevolgd.

Wakkert moedermelk dus intelligentie aan? We vragen het aan Hans van Goudoever, medisch afdelingshoofd kindergeneeskunde AMC-VUmc. „In moedermelk zit onder meer het vetzuurtje DHA, dat is van belang voor ontwikkeling van de hersenen”, zegt hij. Een belangrijke kanttekening: dat stofje zit tegenwoordig ook in veel ‘duurdere babymelkproducten’. Maar in Brazilië, dertig jaar geleden, zat het volgens Van Goudoever nog zeker niet in de fabrieksmelk.

Is dat vetzuurtje dus doorslaggevend? Daar wil Bernardo Lessa Horta, een van de Braziliaanse onderzoekers, wel een breed gedragen kanttekening bij plaatsen. „Sommige mensen zeggen dat niet het effect van borstvoeding zelf doorslaggevend is, maar de manier waarop moeders die met de borst voeden omgaan met hun kinderen”, zegt hij. Die moeders zouden eerder geneigd zijn om hun kinderen te stimuleren, op alle vlakken. „Daar moeten we meer onderzoek naar doen.”

Conclusie

Volgens een nieuw, breed onderzoek hebben baby’s die met de borst zijn gevoed op hun dertigste gemiddeld een hoger IQ dan baby’s die geen of weinig borstvoeding hebben gehad. We beoordelen de stelling daarom als waar.