Kat-en-muisspel tussen separatisten en Kiev

Het bestandsakkoord tussen de separatisten en Oekraïne houdt formeel nog stand. Maar het einde lijkt een kwestie van tijd.

Stil is het nog geen dag geweest langs de demarcatielijn die de pro-Russische opstandelingen sinds 15 februari scheidt van het leger in het oosten van Oekraïne. Niet in het zuiden, waar de industriestad Marioepol aan de Zwarte Zee het volgende doelwit lijkt van de separatisten. Ook niet in het noorden, bij de stad Loegansk.

Daar zijn pro-Russische eenheden maandagnacht een riviertje over getrokken, pal op de scheidslijn die in het bestandsakkoord Minsk 2 is afgesproken. Beide partijen hebben zich op 300 meter van elkaar ingegraven. Oekraïense bronnen melden dat gevochten wordt met lichte wapens en dat de separatisten op de terugtocht zijn. Die groep maakt melding van gevechten met automatische wapens.

Hoewel er afgelopen week opnieuw doden vielen, worden de schotenwisselingen door de vingers gezien. Maar dat is een kwestie van tijd: beide partijen wachten op het moment dat de ander het bestand definitief opblaast.

Zware wapens lijken op dit moment niet te worden ingezet. Maar onomstotelijk bewijs dat ze zijn teruggetrokken – zoals het bestandsakkoord vereist – heeft de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die toeziet op de naleving, ook nog niet kunnen vinden.

Het is een kat-en-muisspel. Geschut dat overdag wordt weggehaald, staat soms ’s nachts ineens weer op zijn oude positie, zo melden verschillende bronnen.

Nieuwe Oekraïense wetgeving die de opstandige regio’s in de Donbas zelfbestuur moet geven, leidde de afgelopen dagen tot een felle woordenwisseling. De bestuurlijke decentralisatie maakt eveneens deel uit van Minsk 2. De vraag is nu of er vóór of na die hervorming lokale verkiezingen moeten worden gehouden. Kiev eist eerst verkiezingen en daarna bestuursoverdracht. Daarmee hoopt Kiev loyale bestuurders te kunnen installeren.

Juist daarom zijn de separatisten fel tegen. Zij eisen bestuursoverdracht en pas later verkiezingen en kunnen daarbij rekenen op de volle steun van Moskou. Minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken mengde zich meteen in de woordenstrijd met de opmerking dat Kiev bezig was „de akkoorden van Minsk volledig op hun kop te zetten”.

In het oosten van Oekraïne zijn in het afgelopen jaar ruim 6.000 mensen omgekomen, anderhalf miljoen inwoners van het gebeid raakten ontheemd. Het bestand dat onder leiding van Duitsland en Frankrijk in Minsk is overeengekomen, is uiterst precair.

In Brussel hebben de Europese regeringsleiders gisteren besloten om de sancties – die in juli vorig jaar kort na het neerschieten van de MH17 werden ingesteld – te handhaven zolang het akkoord van Minsk 2 niet strikt wordt nageleefd. De EU heeft inmiddels 150 personen op een zwarte lijst geplaatst: zij krijgen geen visa en hun bankrekeningen in de EU zijn bevroren. Onder hen zijn ook hooggeplaatste Russen. Ook 37 banken en bedrijven vallen onder de Europese sancties.

Intussen zijn in Oekraïne de eerste 35 van in totaal 75 Britse militaire instructeurs aangekomen. Ze zullen het Oekraïense leger bijstaan met medische en tactische training. Ook de VS sturen instructeurs. Op de VS-basis in het Italiaanse Vicenza staan 290 Amerikaanse militairen klaar om af te reizen naar het westen van Oekraïne om daar een aantal Oekraïense bataljons te trainen. Ze zullen naar verwachting in april vertrekken.