Het is een kwestie van tijd tot het weer losgaat

Het Oekraïnse leger en de pro-Russische opstandelingen hebben zich op 300 meter van elkaar ingegraven. Beide partijen wachten erop tot de ander de fout ingaat.

Oekraïense militairen graven een verdedigingswal om zich voor te bereiden op een aanval op Marioepol. Foto SERGEY VAGANOV/EPA

Stil is het nog geen dag geweest langs de grenslijn die de pro-Russische opstandelingen sinds 15 februari scheidt van het leger in het oosten van Oekraïne. Niet in het zuiden waar de industriestad Marioepol aan de Zwarte Zee het volgende doelwit lijkt van de separatisten. En ook niet in het noorden, bij de stad Loegansk.

Daar zijn pro-Russische opstandelingen maandagnacht een riviertje overgetrokken, pal op de grenslijn die in het bestandsakkoord Minsk 2 is afgesproken. Het leger en de separatisten hebben zich op 300 meter van elkaar ingegraven. Oekraïense bronnen melden dat gevochten wordt met lichte wapens en dat de separatisten op de terugtocht zijn. Die groep maakt melding van gevechten met automatische wapens.

De schotenwisselingen worden door de vingers gezien. Maar dat is een kwestie van tijd: beide partijen wachten erop tot dat ander zo in de fout gaat, dat ontkennen niet meer helpt en ze elkaar de schuld kunnen geven.

Opeens zijn de wapens er weer

Zware wapens lijken op dit moment niet te worden ingezet. Maar onomstotelijk bewijs dat ze zijn teruggetrokken – zoals het bestandsakkoord vereist – heeft de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) die toeziet op de naleving ook nog niet kunnen vinden.

Het is een kat-en-muisspel. Geschut dat overdag wordt weggehaald, staat soms ’s nachts ineens weer op zijn oude positie, zo melden verschillende bronnen.

Nieuwe Oekraïense wetgeving die de opstandige regio’s in de Donbas zelfbestuur moet geven, leidde de afgelopen dagen tot een felle woordenwisseling. De bestuurlijke decentralisatie maakt eveneens onderdeel uit van Minsk 2. De vraag is nu of er vóór of na de bestuurlijke hervorming lokale verkiezingen moeten worden gehouden. Kiev eist eerst verkiezingen en daarna bestuursoverdracht. Daarmee hoopt Kiev loyale bestuurders te kunnen installeren.

Akoorden volledig op hun kop

Juist daarom zijn de separatisten fel tegen. Zij eisen bestuursoverdracht en pas later verkiezingen en kunnen rekenen op de volle steun van Moskou. Minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken mengde zich meteen in de woordenstrijd met de opmerking dat Kiev bezig was „de akoorden van Minsk volledig op hun kop te zetten”.

In het oosten van Oekraïne zijn in het afgelopen jaar ruim 6.000 mensen omgekomen, anderhalf miljoen inwoners van het gebied raakten ontheemd. Het bestand dat onder leiding van Duitsland en Frankrijk in Minsk is overeengekomen, is uiterst precair.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel benadrukte gisteren dat Europa de sancties tegen Rusland moet handhaven om de naleving van het bestand af te dwingen. Rusland word gezien als de drijvende kracht achter het conflict in Oost-Oekraïne. Diverse Europese lidstaten zouden de sancties willen opschorten, een thema dat ook op de EU-top vandaag en morgen in Brussel op de agenda staat. Merkel in de Bondsdag: „We kunnen en zullen de sancties die deels in juli en deels in september aflopen, niet opheffen zolang ‘Minsk’ niet wordt nageleefd.”

Intussen zijn in Oekraïne 35 Britse militaire instructeurs aangekomen. Ze hebben de opdracht meegekregen het Oekraïense leger bij te staan met medische en tactische training. Premier David Cameron stuurt in totaal 75 Britse instructeurs. Ook de VS sturen de komende tijd instructeurs. Daarnaast leveren de VS divers ondersteunend militair materieel aan Oekraïne.