Ruttes partij maakt zich vooral zorgen over de PvdA

De VVD verliest drie zetels, maar is blij dat zij ook in de Eerste Kamer de grootste partij blijft. In de top groeit het idee: het CDA wil echt niet.

Het was een ‘erezaak’, vond VVD-Tweede Kamerlid en campagneleider Klaas Dijkhoff, en dus vierde de partij het rond middernacht als een overwinning: de VVD blijft de grootste in de Eerste Kamer. Dat er ook drie zetels verloren gingen, was nauwelijks een reden tot zorg bij de liberalen. „We hebben in de campagne de Plagen van Egypte doorstaan”, zei Europarlementariër Hans van Baalen. „We hebben toch goed stand gehouden.”

De bezorgdheid die er wél was, ging over coalitiepartner PvdA. Het was helemaal stil in café de Haagsche Kluis toen op de televisieschermen PvdA-leider Diederik Samsom verscheen.

„Ik had die partij een betere uitslag gegund”, zei Kamerlid Helmal Neppérus een paar keer. „Onverdiend”, noemde staatssecretaris Eric Wiebes het verlies voor de PvdA. „Ze hebben keihard gewerkt en ook dingen binnengehaald voor hun kiezers.”

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra deed op zijn beurt zijn best om de uitslag voor het CDA minder mooi voor te stellen – „Zij hadden vier jaar geleden ook wel echt een dramatische uitslag” – en die van de PvdA wat mooier. „In de peilingen stonden ze er nóg slechter voor. In die zin is het dus nog meegevallen.”

Met de VVD zal het volgens hem nu alleen maar beter gaan: „Er is een opgaande lijn”. Daarna, bijna troostend: „En als de werkgelegenheid aantrekt, zul je zien dat dat ook bij de PvdA het geval zal zijn.”

VVD-leider Mark Rutte zat het grootste deel van de avond op de werkkamer van Zijlstra in de Tweede Kamer, samen met de fractievoorzitters uit de Eerste en Tweede Kamer, de partijvoorzitter en de delegatieleider in het Europees Parlement, Van Baalen. Ze keken televisie, aten chips en hoopten dat al vóór middernacht duidelijk was welke partij de grootste zou worden.

„Het is belangrijk dat wij dat zijn”, zei Loek Hermans, VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer. „Dan houd je de lead en dat geeft je een plus in de onderhandelingen die er nu aan zitten te komen.”

Hermans gaat ervan uit dat het CDA niet moeilijk zal doen over samenwerking met de coalitie. „Ze hebben campagne gevoerd. Nu gaat het om het belang van Nederland. Ik ken het CDA als een constructieve partij.”

De VVD blijft het proberen, maar in de partijtop groeit de overtuiging dat CDA-leider Sybrand van Haersma Buma het meent als hij zegt dat hij niet tot akkoorden wil komen met Rutte II.

Op de Haagse VVD-avond waren opvallend weinig partijprominenten. Frits Bolkestein was er wel even. Dat de PvdA zwaarder had verloren dan zijn eigen VVD komt volgens hem vooral doordat de coalitiepartner twee concurrenten heeft: „De SP en de PVV. Als kiezers boos zijn op de VVD, stemmen ze op D66.”