Intensieve landbouw maakte onze weilanden leeg, stil en kaal

Illustratie Taylor Jones

Alle weidevogels, waaronder de grutto, kievit, kemphaan, leeuwerik en scholekster, worden in hun bestaan bedreigd. Geef ze hun leefgebied terug, betogen de hoogleraren economie Jeltje van der Meer-Kooistra en Henk Folmer.

De race om steeds meer melk van een hectare te krijgen, drong de natuur steeds verder terug. Namens meer dan honderdduizend Nederlanders overhandigde Fred Wouters, directeur Vogelbescherming Nederland, daarom op 5 februari een petitie aan staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken en de provinciale bestuurders. Hun oproep: streef naar 200.000 hectare bloemrijke weide in 2020, ruim een vijfde van het grasland in Nederland.

De situatie is kritiek. Door verlaging van het grondwaterpeil, intensieve grondbewerking, overbemesting en demping van sloten en greppels zijn de aantallen van nagenoeg alle soorten weidevogels in snel tempo achteruit gegaan. De toestand zal nog verder verslechteren wanneer op 1 april 2015 het melkquotum wordt opgeheven.

De verwachting is dat de melkproductie met 20 procent toeneemt bij gelijkblijvend areaal, zodat de extra productie van verdere intensivering zal moeten komen. Gevolgen beperken zich niet tot het door boeren beheerde land. Verlaging van het grondwaterpeil in het Friese veenweidegebied bedreigt het Nationaal Park De Alde Feanen met verdroging en verslechtering van de waterkwaliteit. Er ontstaat ook schade aan gebouwen en wegen.

De overheid probeerde de afgelopen decennia boeren te verleiden tot weidevogelbeheer, natuur-inclusieve landbouw genaamd. Dit agrarisch natuurbeheer had weinig succes. Er werden onvoldoende eisen gesteld. Ook was er sprake van versnippering, niet iedere boer deed mee. Vogels die op het ene perceel werden geboren, werden op het andere weggemaaid.

Lees verder (€)

Jeltje van der Meer-Kooistra en Henk Folmer zijn hoogleraren economie aan de Universiteit Groningen.