Column

ZAP - Het uitslagenritueel in een bijna nieuw jasje

Voor veel televisiekijkers was het belangrijkste nieuws van de uitslagenavond van de Statenverkiezingen (NOS) niet de vierde opeenvolgende nederlaag van de PVV of de dreun voor de PvdA, maar een kleine verandering in de presentatie van de resultaten.

Dionne Stax op de uitslagenavond.

Voor het eerst werd immers het elektronische swipe screen, waarop de staafdiagrammen verschijnen, niet bediend door nieuwslezer Herman van der Zandt, maar door zijn jonge collega Dionne Stax. Die debuteerde onberispelijk, goed kunnende hoofdrekenen en met voldoende kennis van de lokale partijen in elke provincie. Heel aangenaam detail was de nadrukkelijke dienstbaarheid van haar presentatie, bijna in de trant van de altijd efficiënte en van dramatiek gespeende centrale anchor Rob Trip. Het haar samengebonden, in een neutrale zwarte rok deed Stax wat ze moest doen zonder de show te willen stelen.

Maar daardoor werd wel het gemis van Herman de Schermman, de George Clooney van de procentpunten, des te pijnlijker voelbaar. Die veegde sneller, nonchalanter en met meer panache. We zagen al eens in Opium (AVRO-TROS) een kwijnend damesensemble een ode aan Herman zingen.

Op de radio werd een poll georganiseerd om zijn opvolgster op voorhand aan een epitheton te helpen. De winnende bijnaam werd ‘Dionne Stats’ en die gaat het natuurlijk niet worden. Ons collectieve bewustzijn geeft iemand immers pas een naam als die iets heel opmerkelijks doet.

En dat is nu juist niet wat er op een doorsnee verkiezingsavond als die van gisteren verwacht kon worden. Eerder viel op hoe al die rituele tv-avonden toch op elkaar lijken: het feliciteren van je tegenstanders, als je zetels verliest; de jongens en meisjes op het podium achter de leider, als hij zijn dankwoord uitspreekt; de afsluitende confrontatie van winnaars en verliezers, die het nog te vroeg vinden om iets concreets te beweren; en vooral de verwarring die toeslaat als er in de loop van de avond wordt overgestapt van een zetelverdeling op basis van een exit poll op een zetelverdeling op basis van reëel getelde stemmen. Zit die poll van negen uur, verbeterd om half 10, vaak tamelijk dicht bij de echte uitslag, na elven zien we een tussenstand op basis van 14 procent van de uitgebrachte stemmen. Die vormen natuurlijk geen aselecte steekproef. Dus zitten in kleine gemeenten relatief populaire partijen als CDA en SGP ineens veel te hoog. En elke keer weer duurt het eindeloos voordat iemand dat in de gaten krijgt en de kijker uitlegt waarom deze cijfers vrij weinig betekenen.

Dominique van der Heyde is doorgaans de eerste die nattigheid ruikt, nadat Maurice de Hond erover getwitterd heeft. Ook zij doet het goed, maar mist nog het charisma van Ferry Mingelen.

Om kwart voor één gaan de politici naar bed en de NOS ook, met nog niet de helft van de stemmen geteld en geen enkele provincie binnen. Nieuw is dat Stax (nu met los haar), Trip en Van der Heyde, na een kort schoonheidsslaapje de uitzending om half 7 voortzetten voor de ochtendploeg.