Help, waar blijft de uitslag van de waterschapsverkiezingen?

Kiezers brengen hun stem uit voor de Provinciale Statenverkiezingen in een stembureau in de serviceflat Belmonte. Foto ANP / Martijn Beekman

Oké, alle stemmen zijn geteld. De uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen staat zo goed als vast. Commentatoren zijn het eens: het kabinet moet straks in de Senaat op zoek naar nóg meer constructieve oppositiepartijen dan de drie (D66, ChristenUnie, SGP) waar het tot nu toe op kon rekenen. Maar hoe zit het eigenlijk met de waterschapsverkiezingen? Waarom horen we daar niets over?

Gisteren was de eerste keer dat gemeenten behalve de provinciale ook de waterschapsverkiezingen organiseerden. Het kabinet hoopte dat het opkomstpercentages zo kon worden opgekrikt. Bij de laatste (schriftelijke) waterschapsverkiezingen, in 2008, was de opkomst namelijk niet al te best: 24 procent. Inmiddels is de wet zo aangepast dat elke vier jaar een combinatie met de provinciale verkiezingen mogelijk is.

Hier en daar onduidelijkheid

Af en toe leidde de nieuwe opzet tot verwarring. Want niet bij elk stembureau kon worden gestemd voor de waterschapsverkiezingen. Het was niet altijd duidelijk hoe de waterschapsgrenzen liepen, want die lopen soms dwars door gemeenten heen. Amsterdam is bijvoorbeeld verdeeld over drie waterschappen.

Twitter avatar debuski Debuski En dat je er in het stemhokje achter komt dat je je voor het Waterschap hebt ingelezen voor Amsterdam (Amstel Gooi en Vecht) 1/2
Twitter avatar debuski Debuski 2/2 en dat je in noord stemt voor Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. En dat je gekozen partij daar niet tussen staat #wáááát?!?

Tsja, het water stroomt nu eenmaal niet langs gemeentegrenzen. De waterschapsgrenzen zijn bepaald op basis van stroomgebieden en afwateringsgebieden, dus: welk water met welk ander water in verbinding staat, en waar het water naartoe loopt. Sommige kiezers uitten via Twitter hun onvrede over de verwarrende kleuren van de biljetten, passen en bussen. Anderen lieten weten de verkiezingen überhaupt zinloos te vinden.

Twitter avatar mrBamberg Marcel René Bamberg CHAOS. De #PS2015 bus is rood, biljet is blauw, pas is paars. De #WV2015 bus is blauw, biljet is paars, pas is groen. http://t.co/jYvmJ6k2gM
Twitter avatar mrBamberg Marcel René Bamberg Ik snap echt niet hoe een ministerie het voor elkaar krijgt om 5 kleuren door elkaar te gebruiken voor materialen van 2 verkiezingen.
Twitter avatar WilfredScholten Wilfred Scholten Mijn persoonlijke protest tegen de #Waterschapsverkiezingen http://t.co/mcSowcjFSQ

Het blijft dus de vraag of de nieuwe opzet van de waterschapsverkiezingen zal helpen de opkomst te verbeteren. Tegelijk staat vast dat er gisteren in het stembureau ook gestemd is voor de waterschappen (al was dat niet altijd op basis van de partijstandpunten).

Twitter avatar koenvossen1 koen vossen Voor het eerst op iemand gestemd louter op basis van de naam: Riet van der Nat voor het Waterschap.
Twitter avatar CarolytKoops Carolyt Werd niet partij met mooie trailer, wel #water in de naam. Had 2 kandidaten uit Gouda, waarvan gelukkig 1 vrouw ! (2/2)

Waarom horen we nu niks over de uitslag? Om hier achter te komen, belden we met de Unie van Waterschappen (UVW) en met een willekeurig gekozen waterschap: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden.

We kregen te horen dat de voorlopige uitslag op landelijk niveau “in de loop van de middag” bekend wordt. De gemeenten moeten de uitslagen namelijk doorgeven aan de waterschappen, waarna de waterschappen de resultaten doorgeven aan de unie. Dan pas kan een voorlopig landelijk beeld worden gegeven van de opkomst. De unie kijkt ook naar hoe de lokale partijen het hebben gedaan, versus de landelijke partijen. Een overzicht op één plek van hoe alle partijen per waterschap het hebben gedaan, komt er vandaag niet. Van sommige van de 23 waterschappen is de uitslag overigens gewoon al bekendgemaakt op de site van het waterschap.

Prioriteiten stellen

Een andere verklaring van de ‘vertraging’ bij de waterschappen: gemeenten moeten de stemmen van Provinciale Staten voorrang geven. “Ze mogen het parallel doen, maar de Provinciale Staten staan op de eerste plaats”, zegt een woordvoerder van de Stichtse Rijnlanden. Volgens de UVW heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken aangegeven dat de stemmen voor het provinciebestuur prioriteit hebben. Persbureau ANP had bij de gemeenten, die de verkiezingen organiseren, aangegeven dat het direct doorbellen van de getelde stemmen voor de waterschapsverkiezingen niet nodig was.

Het hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden beslaat twintig gemeenten. Met elke gemeente is afgesproken dat de voorlopige uitslagen vannacht of vanochtend moesten worden aangeleverd. Ten tijde van het telefoongesprek (omstreeks 10.00 uur) hadden 11 gemeenten hun gegevens doorgestuurd. Eén gemeente had aangegeven dat zij de deadline niet zou halen.

Op basis van de uitslag van de laatste verkiezingen in 2008, ziet de zegsvrouw een verschil in stemgedrag tussen mensen uit de stad en die op het platteland.

“Stadsmensen zijn meer geneigd te stemmen op Water Natuurlijk. Op het platteland gaat de voorkeur uit naar het CDA.”

In Stichtse Rijnlanden deden gisteren drie specifieke waterschapspartijen mee op een totaal van negen. Sommige landelijke partijen zetten expres veel kandidaten op de lijst, zodat uit elke gemeente wel een kandidaat valt te kiezen.

“Mensen stemmen graag op een persoon uit de eigen gemeenschap.”

De voorlopige uitslag die vanmiddag wordt bekendgemaakt, geeft aan op hoeveel zetels elke partij kan rekenen. De definitieve uitslag, die maandag volgt, kan echter nog behoorlijk anders uitvallen. Dat komt doordat dan pas duidelijk is wat de uitslag is per kandidaat, inclusief voorkeursstemmen.