Een klets ijskoud water voor Diederik Samsom

Onttroond in het Rode Noorden, voorbijgestreefd door de SP. Is de positie van PvdA-leider Diederik Samsom in het geding?

Ja, het is een lelijke nederlaag. Nee, je wordt er niet blij van. Maar je zag het aankomen. En we hebben een goede campagne gevoerd – daar lag het niet aan.

De PvdA’ers die gisteravond bijeen waren in de Amsterdamse bioscoop Studio K, hadden hun boodschap voorbereid. „Een teleurstellende uitslag, maar beter hadden we het niet kunnen doen”, zei Jeroen Dijsselbloem, minister van Financiën, met een biertje achterin de zaal.

Toch valt de uitslag voor de PvdA maar op één manier te karakteriseren: hondsberoerd. De cijfers spreken voor zich. Derde grote nederlaag ineen jaar, na de lokale en Europese verkiezingen. Nog nooit zo weinig zetels in de Eerste Kamer (8). Qua omvang de zesde partij van het land. Spectaculair onttroond in het Rode Noorden. En landelijk opnieuw voorbijgestreefd door de SP.

Het meest gebruikte woord gisteravond was ‘pijnlijk’. Staatssecretaris Sharon Dijksma: „Gewoon een vervelende uitslag, pijnlijk”. Partijleider Samsom: „Dit was voorspeld, maar dat maakt het niet minder pijnlijk”.

De tweede component van de PvdA-boodschap was: we gaan door met het kabinet. Zoals Diederik Samsom het verwoordde in zijn toespraak: „We hebben verloren, maar we zijn niet verslagen”. Het project van VVD en PvdA móet verder, de coalitie opblazen zou electorale zelfmoord zijn.

Samsom hoeft niet op te stappen, vindt de PvdA-top. Het is niet alleen zijn schuld, zo luidt de boodschap, maar van ons allemaal. Door daags voor de verkiezingen samen met Samsom op een paginagrote krantenadvertentie te gaan staan, hebben Dijsselbloem en vicepremier Lodewijk Asscher zich op voorhand gecommitteerd aan de nederlaag.

De PvdA-top wil volhouden tot 2017. Tijd kopen en hopen dat de kiezers Samsom dan belonen voor zijn uithoudingsvermogen – zoals ze dat in de jaren ’90 deden bij Wim Kok. „We gaan verder zoals we deden, met vaste partners en wisselende contacten”, zegt Dijsselbloem. „Alleen worden die wisselende contacten belangrijker.”

Maar hoe lang kan de PvdA deze uitputtingsslag nog volhouden? Bij de raadsverkiezingen van vorig jaar gingen de grote steden verloren, nu zijn Friesland, Groningen en Drenthe gevallen. Nederland kent geen enkel PvdA-bolwerk meer.

Scheidend senator Adri Duivesteijn, voor veel PvdA-leden de held van de ‘Kerstcrisis’, zei vanochtend tegen BNR Nieuwsradio dat de PvdA-top „in een andere wereld” leeft. „Je moet je afvragen of het verstandig is op deze manier door te gaan.”

Ondertussen zucht het partijkader onder de coalitie met de VVD. „Ik vind dat de mensen hier wel erg luchtig omgaan met deze nederlaag”, verzucht een partijlid in Studio K. „Dit zou toch een klets ijskoud water moeten zijn?”

    • Thijs Niemantsverdriet