Xi’s Vier Allesomvattende Principes

In navolging van Mao en Deng komt de leider met een nieuwe, ‘op diep denken’ gebaseerde maatschappijvisie.

President Xi, vorige week bij het Volkscongres. Foto Reuters

Voor liefhebbers van handig genummerde slogans en theorieën over het utopisch marxisme is China een walhalla. Het is een ijzeren wet dat de hoogste leider, vroeg of laat, een allesomvattende, historisch verantwoorde en verstrekkende visie presenteert om zijn beleid te verkopen, te legitimeren. Aan het begin van zijn tienjarige ambtstermijn ontvouwde partijbaas, voorzitter Militaire Commissie en president Xi Jinping zijn tweede, „op diep denken” gebaseerde strategie.

Eerst was er de prettig klinkende ‘Chinese Droom’, nu de theorie van de ‘Vier Allesomvattende Principes’. In december sprak Xi erover op het platteland; in februari openden staatsmedia een mediaoffensief en deze week heeft ‘Voorzitter Xi’ aan de drieduizend volksvertegenwoordigers in de Grote Hal van het Volk, nadere uitleg gegeven over zijn ‘Vier Allesomvattende Principes’ en ‘de weg voorwaarts’.

Voor de kameraden uit de provincie was het een bijna magisch moment dat diepe indruk op hen maakte toen Xi, als altijd lachend en voor de verandering dasloos, langs de delegaties ging om zijn volgens het Volksdagblad „briljante denkbeelden te bespreken”. In Xi’s eigen woorden betreft het een strategie „de Chinese Droom te realiseren en de wedergeboorte van het Chinese Volk” te bevorderen. Menig volksvertegenwoordiger ging diep geroerd naar huis terug met het vaste voornemen de ‘Vier Allesomvattende Principes’ grondig te bestuderen.

In klassiek Chinees klinkt Xi’s ‘strategische visie’ vloeiender en eleganter dan in het Nederlands of het Engels. Het komt er op neer dat onder zijn leiding in China „op allesomvattende wijze een gematigd welvarende natie opgebouwd wordt, op allesomvattende wijze de hervormingen doorgezet, op allesomvattende wijze de rechtsstaat uitgebouwd en op allesomvattende wijze de partij versterkt en gedisciplineerd”. Samengevat zijn dat de ‘Vier Allesomvattende Principes’, die de hoogste politieke wijsheid vormen en de komende jaren terugkeren.

Van alle ophef ontdaan zouden de slogans vertaald kunnen worden als Xi’s vier hoofdprioriteiten tot 2022, het jaar dat hij aftreedt. Hoofdprioriteiten die heel algemeen zijn geformuleerd en weinig concrete details bevatten. Xi wil China, vrij vertaald, net als zijn voorgangers economisch en politiek welvarend en machtig maken en de machtspositie van de partij in een veranderende wereld zeker stellen.

Hoewel er sinds de dood van de Grote Roerganger Mao Zedong officieel niet meer aan persoonsverheerlijking gedaan mag worden, wordt rondom de hoogste partijleider een aura van onaantastbaarheid en onoverwinnelijkheid gecreëerd. Bij Xi veel meer dan bij voorganger Hu Jintao, de saaie leider die de geschiedenisboeken ingaat als man van de ‘Wetenschappelijke Kijk op Ontwikkeling’ en ‘De Acht Eerbaarheden en de Acht Schaamtes’.

Hooggeleerde politieke wetenschappers van de partijscholen putten zich uit in lof voor Xi’s vermogen tot nieuwe politieke theorievorming, de partijpers produceert de ene na de andere, vaak zeer gelikte, multimedia bijlages en de hoofdcommentator van het Volksdagblad schrijft bijna elke dag 2.000 woorden commentaar over de „met elkaar verbonden systemen die achter elk van de Vier Allesomvattende Principes schuil gaan”.

Wie zoekt naar een exactere, praktische betekenis, als het gaat om hervormingen van economie en justitieel apparaat, verdwaalt in een doolhof van cryptisch partijjargon. De vaagheid van de slogans biedt volgens politiek commentator Zhang Ming van de Renmin Universiteit de leiders voldoende ruimte te reageren op veranderende omstandigheden. „Het zijn bekende ideeën in een nieuwe verpakking.” Opvallend vindt hij dat Xi en de partijpers verwijzen naar Deng Xiaoping, leider die in de jaren 80 en 90 de markthervormingen in gang zette. Over Mao (‘Vernietig de Vier Ouden’ en ‘Laat Honderd Bloemen Bloeien’), Jiang Zemin (‘De Drie Representatieven’) spreekt hij nauwelijks.

Ook Deng had slogans, misschien wel de concreetste van allemaal. Hij begon na Mao’s dood met de ‘Vier Moderniseringen’ om die later te veranderen in de ‘Vier Kardinale Principes’. Leg Xi’s ‘Vier Allesomvattende Principes’ ernaast, de overeenkomsten vallen meteen op: doorgaan met economische hervormingen met behoud van de partijsuprematie, kortom ‘marxisme met Chinese kenmerken’.

    • Oscar Garschagen