Waarom is Ellen Pao écht ontslagen?

Weinig vrouwen hebben topposities in Silicon Valley. Seksisme, of zijn ze niet goed genoeg? Dat is de vraag in een rechtszaak tegen een gerenommeerd bedrijf.

Illustratie dAphne Prochowski

Zestien miljoen dollar. Dat eist Ellen Pao (43), interim-CEO van nieuwssite Reddit, van haar voormalig werkgever Kleiner Perkins Caufield and Byers, een gerenommeerde investeringsmaatschappij in Silicon Valley.

Pao beschuldigt Kleiner Perkins van seksediscriminatie en ongegrond ontslag. In 2012 werd zij na een carrière van zeven jaar bij het bedrijf niet gepromoveerd tot ‘senior partner’, zoals zij had gehoopt, maar ontslagen. Volgens Pao het gevolg van een relatie die zij had gehad met een hogergeplaatste medewerker, Ajit Nazre. Aanvankelijk met wederzijdse instemming, maar later tegen haar zin. Klachten dat zij werd lastiggevallen werden volgens haar niet serieus genomen. Binnen het bedrijf zou volgens Pao een seksistische cultuur bestaan die vrouwen zou belemmeren om carrière te maken.

Het zijn heftige aantijgingen, over een gevoelig onderwerp. In Silicon Valley heerst het ideaal van een meritocratie: het gaat er niet om wie je bent, maar om wat je kunt. Cijfers tonen echter dat er in de techwereld bijzonder weinig vrouwen werken – zowel bij bedrijven als bij investeerders. Zeker nadat Google vorig jaar besloot om zijn diversiteitscijfers te publiceren – een stap die navolging kreeg van veel andere techbedrijven – wordt de discussie in alle hevigheid gevoerd: bestaat er in Silicon Valley een seksistische cultuur, of ligt het aan de vrouwen zelf?

Techblog Re/code doet live verslag van de zittingen. Lynne Hermle (56), de vrouwelijke advocaat van Kleiner Perkins, legt alle schuld bij Pao. Volgens haar werd Pao ontslagen omdat ze niet presteerde. „Pao had niet de noodzakelijke vaardigheden voor de job. Ze kwam niet eens in de buurt”, aldus Hermle.

Pao, dochter van Chinese migranten, studeerde elektrotechniek aan Princeton en haalde later een graad in de rechten en een MBA aan Harvard. Maar, suggereert Hermle, diploma’s zijn niet genoeg. Pao „werd niet beschouwd als een goede teamspeler” en zou „niet 100 procent betrouwbaar zijn tegenover haar collega’s”. Pao zou bovendien onsympathiek zijn: ze zou een collega aan het huilen hebben gemaakt, zijn uitgevallen tegen een collega met een zieke moeder en de relatie met Nazre niet direct hebben beëindigd toen zij ontdekte dat hij getrouwd was.

Pao lepelt intussen de ene na de andere gênante anekdote op. Zo kwam ze erachter dat mannelijke collega’s met elkaar gingen skiën, omdat vrouwen de „sfeer zouden verpesten”. En ze werd niet uitgenodigd voor een etentje bij Al Gore, er waren alleen mannen. Tijdens zakenreizen werden door haar collega’s pornofilms besproken. Een collega gaf haar op Valentijnsdag een boekje met erotische poëzie. „Hij nodigde mij uit voor een etentje en benadrukte dat zijn vrouw niet thuis zou zijn”, aldus Pao.

Ook kwamen er tijdens het proces subtiele vormen van achterstelling aan de orde. Zo werd een vrouwelijke collega tijdens een vergadering achterin geplaatst en kreeg ze het verzoek om aantekeningen te maken. Precies dit soort voorbeelden van seksediscriminatie stelde Facebooktopvrouw Sheryl Sandberg aan de orde in haar veelbesproken boek Lean In (2013): seksediscriminatie hoeft niet bewust te zijn. Volgens Pao is het aanpakken van een seksistische cultuur ook de reden dat zij de rechtszaak voert: „Als ik niet naar buiten was getreden zou er nooit iets veranderen.”

Keihard bewijs van discriminatie ligt er intussen niet. Pao bleek pas te hebben geïnformeerd naar de regels over hoe het bedrijf omgaat met seksuele intimidatie in 2012, toen ze al bezig was om haar rechtszaak voor te bereiden. Omgekeerd bleek dat Kleiner Perkins dergelijke regels pas opstelde op het moment dat Pao stennis begon te trappen. En Nazre bleek inderdaad een foute vent: hij werd ontslagen nadat hij gekleed in een badjas en slippers aanklopte op de hotelkamerdeur van een andere vrouwelijke collega. De evaluaties van Pao door Kleiner Perkins zijn niet eenduidig goed of slecht.

Een troebele kwestie dus, waarbij zowel Ellen Pao als Kleiner Perkins het zwaar te verduren hebben. De uitspraak wordt verwacht aan het eind van deze maand.