Riooldump moet met Nederlandse hulp een mooie zeilbaai worden

De vervuilde baai, waar wordt gezeild, krijgt een opknap- beurt. Maar hét probleem van de illegale rioolpijpen blijft.

De vervuiling in het water bij Rio de Janeiro is een aloud probleem dat met het oog op de Spelen wordt aangepakt. Foto Ricardo Moraes/Reuters

Het is geen geheim dat de schitterende Baai van Guanabara, waarover het befaamde Christusbeeld in Rio de Janeiro uitkijkt, in werkelijkheid een grote riooldump en afvalplek is. Al jaren klagen bewoners over stank en drijvende rotzooi. Maar met de Olympische Spelen op komst, worden noodkreten pas echt gehoord. Zeilers en surfers gruwelen bij de gedachte aan racen in „een hoop shit”, zoals surfkampioen Dorian van Rijsselberghe eerder schreef op zijn blog.

Het Nederlandse kennisinstituut Deltares gaat de deelstaat Rio de Janeiro een handje helpen met het opruimen van de karakteristieke baai. Onderzoekers van Deltares creëerden een waarschuwingssysteem waarmee stromen drijvend afval uit de achttien rivieren die uitkomen op de baai tot op het uur kunnen worden voorspeld. Vorige week tekende de staat Rio een overeenkomst met de financier, de Nederlandse overheid.

„Het afval drijft in clusters”, zegt projectleider João Rego aan de telefoon. Hij is net terug van een bezoek aan Rio de Janeiro. „Door de voorspellingen van ons systeem kunnen boten die de rotzooi opruimen gericht op hun doel af.” De baai is groot, totaal 378 vierkante kilometer. „Boten kunnen nu strategische beslissingen nemen waar te blijven om tijdig een nieuwe bulk te onderscheppen.”

Het opruimen van de baai is een politiek pijnpunt. Al jaren belooft de lokale overheid het water te ontdoen van afval en de waterkwaliteit met ten minste tachtig procent te verbeteren voor de Olympische Spelen volgend jaar. In de afgelopen twintig jaar werd ruim vijftien miljoen euro geïnvesteerd, maar schoon is de baai nog lang niet. In januari gaf Andre Corrêa, verantwoordelijk voor milieu binnen de deelstaat, toe dat het beloofde percentage niet wordt gehaald. „Het gaat niet gebeuren”, zei hij.

Hij voegde daaraan toe dat wat hem betreft niet de waterkwaliteit, maar het drijvende afval de grootste uitdaging is voor de komende Spelen. Daar komt Deltares in beeld. „Wij leveren nu het systeem”, zegt Rego. „Maar uiteindelijk blijft de overheid verantwoordelijk voor het schoonmaken van het water.”

Critici zijn sceptisch. De constante stroom van (illegale) rioolpijpen die op de baai uitkomen, wordt niet aangepakt. „En dat”, zei bioloog Mario Moscatelli tegen lokale media, „is geen kwestie van geld. Het is een kwestie van politieke wil.”

Eerder deze maand kwamen het IOC en de Internationale zeilfederatie (ISAF) bijeen om over de omstandigheden rond Rio te praten. Beide partijen benadrukten dat „alle mogelijke moeite moet worden gedaan om dit probleem aan te pakken.” De eerstvolgende test voor het zeilwater heeft in augustus plaats tijdens de internationale zeilregatta in Rio.