Vernederd Rusland net zo gevaarlijk als Duitsland na Eerste Wereldoorlog

Illustratie Riber Hansson

Rusland verloor na de Koude Oorlog 25 procent van de Sovjet-Unie, de economie kromp met 40 procent, mensen raakten al hun eigenwaarde kwijt. Er zijn parallellen te trekken met Duitsland na de Eerste Wereldoorlog, meent Yulia Zhuchkova.

Afgelopen jaar wordt Rusland in de westerse pers vaak voorgesteld als het grootste kwaad en wordt de president zelfs met Hitler vergeleken. Maar naar mijn mening moeten we geen persoonlijkheden, maar landen vergelijken, omdat Rusland op het ogenblik lijkt te proberen op dezelfde wijze de resultaten van de Koude Oorlog te betwisten als Duitsland dat in de jaren twintig met de uitkomsten van de Eerste Wereldoorlog deed.

In 1918 werd Duitsland in de Eerste Wereldoorlog verslagen. Volgens het Verdrag van Versailles nam het land de volledige verantwoordelijkheid voor het ontstaan van de oorlog op zich en werd het beroofd van 13 procent van zijn grondgebied en een tiende van zijn bevolking, en van al zijn overzeese bezit; het werd gedwongen te ontwapenen en herstelbetalingen te verrichten aan de mogendheden van de Entente.

In combinatie met het Verdrag van Locarno, dat wel de onschendbaarheid van Europese grenzen in het Westen, maar niet die in het Oosten waarborgde, leidden dergelijke concessies tot Berlijnse aanspraken op gebieden met een Duitse bevolking. De vernederde en berooide Duitsers – die van oudsher geloofden in hun ‘bijzondere’ historische rol – steunden dit beleid en zo ontwikkelde de leer van de Duitse ‘uniciteit’ zich tot de akeligste vorm van nationalisme. Het land ging zijn militaire slagkracht versterken en al gauw leidde de passiviteit van de grootmachten tot de inlijving van grondgebied dat ‘onrechtmatig’ door andere landen in beslag was genomen. Zo brak de Tweede Wereldoorlog uit.

Lees verder in NRC Handelsblad: ‘Een vernederd Rusland is levensgevaarlijk’ (€)

Yulia V. Zhuchkova is analiste buitenlandse politiek aan de staatsuniversiteit in het Russische Tomsk.