Dit is wat je moet weten over de verkiezingsdag van vandaag

Foto ANP / Lex van Lieshout

Nederland gaat vandaag naar de stembus voor de Provinciale Statenverkiezingen. Officieel om het bestuur van de provincies te kiezen, maar indirect staat ook de zetelverdeling in de Eerste Kamer op het spel. Dit is wat je moet weten over de verkiezingsdag van vandaag.

De stembussen gaan in de meeste gemeenten om 7.30 uur open en blijven open tot 21.00 uur. In totaal mogen 12.790.000 Nederlanders vandaag hun stem uitbrengen voor de Provinciale Statenverkiezingen, zo blijkt uit gegevens die de 393 Nederlandse gemeenten aan persbureau ANP hebben doorgegeven. Het aantal mensen dat mee mag doen aan de waterschapsverkiezingen is nog wat groter: het is voldoende als iemand in Nederland woont, de Nederlandse nationaliteit is geen vereiste.

Aan de Provinciale Statenverkiezingen doen in totaal 53 partijen mee. De meeste keus heb je als inwoner van Gelderland of Groningen, waar negentien partijen op het stembiljet staan. De twaalf provincies hebben opgeteld 570 zetels in de Staten te verdelen. De meeste gemeenten zetten extra mensen in om de biljetten uit de twee, soms drie stembussen (in sommige stemlokalen kan voor twee waterschappen worden gestemd) te tellen.

Den Haag kijkt vanavond geïnteresseerd mee

We kiezen vandaag dus onze provinciale vertegenwoordigers, maar de verkiezingen hebben ook impact in Den Haag omdat de Provinciale Staten in mei weer de samenstelling van de Eerste Kamer bepalen. Voor de coalitie is het daarom een belangrijke dag: halen VVD en PvdA samen met de ‘constructieve’ oppositiepartijen (D66, CU, SGP) een meerderheid van de senaatszetels zodat het kabinet na mei zonder problemen kan doorregeren?

ANP / Robin van Lonkhuijsen

D66-leider Alexander Pechtold deelt flyers uit tijdens de campagne in Den Haag in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen. ANP / Robin van Lonkhuijsen

Bij de door schandalen geplaagde VVD hopen ze dat de schade beperkt blijft en de peilingen lijken daar inderdaad op te wijzen. De PvdA dreigt wel te halveren (de partij deed het in 2011 nog relatief goed). De PVV heeft de kans om de grootste te worden, hoewel de partij weinig kans heeft op invloed in de provincies of senaat. Verder is interessant of D66 de verwachte grote winst inderdaad behaalt en of de SP op links veel profiteert van het verlies van de PvdA.

Lees ook: Twee verkiezingen morgen. Stemmen is om meer dan één reden belangrijk en Kan de coalitie doorregeren? Dit staat er woensdag voor de grote partijen op het spel.

Belangrijke vraag: hoe hoog wordt de opkomst?

De combinatie van de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de waterschappen moet ervoor zorgen dat opkomst hoger uitvalt. Vier jaar geleden was de opkomst bij de Statenverkiezingen 56 procent. Dat was wel wat meer dan bij de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar (53,9 procent), maar veel minder dan de opkomst bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2012: 74,5 procent.

Twitter avatar Kiesraad Kiesraad Morgen, 18 maart, is het Informatiepunt Verkiezingen van 7.00-22.00 uur bereikbaar voor vragen over de verkiezingen http://t.co/hZVjrAvHio

Stemmen kan vandaag op traditionele plekken als wijkcentra, basisscholen of kerken, maar ook op uitzonderlijke plekken als Artis (Amsterdam), het Sparta Stadion (Rotterdam), het Paard van Troje (Den Haag), het Rijksmuseum van Oudheden (Leiden) of het Instituut voor Beeld en Geluid (Hilversum). In de gemeente Olst-Wijhe bevindt zich het kleinste stembureau van Nederland in het huis van de familie Westhoff.

Uit gisteren gepubliceerd onderzoek dat het Kieskompas voor het ANP deed blijkt dat meer dan een kwart van de kiezers vandaag strategisch stemt. Daarmee wordt beedoeld dat ze niet zozeer op basis van provinciale thema’s beslissen, maar juist willen zorgen dat het kabinet een meerderheid in de Eerste Kamer houdt (of niet). De meeste kiezers stemmen echter op een partij omdat de standpunten ze aanspreken.

Prognoses en uitslagen vanaf 21.00 uur

De uitslagen van de verkiezingen volgen kan vanavond via ons liveblog, waar je tot diep in de nacht het laatste nieuws over de verkiezingen vindt. De verkiezingsuitzending van de NOS begint om 20.30 uur. De omroep publiceert om 21.00 uur, als de stembussen sluiten, een eerste exit-poll. De verwachting is dat pas later op de avond een goed stemmingsbeeld voor de Eerste Kamer gegeven kan worden.