De Krim, één jaar later

Vandaag is het een jaar geleden dat Rusland de Krim inlijfde. Wat is er nadien gebeurd met het bestuur, de economie, de mensenrechten en de media?

Een activist plaatst een kunstwerk van de Russische president Poetin op een expositie die is gewijd aan het eenjarig jubileum van de ingelijfde Krim. Foto EPA

Vandaag een jaar geleden lijfde Rusland de Krim in. Wat is er sindsdien gebeurd?

De leider is een vertrouweling

De Krim wordt sinds de inlijving door Rusland geleid door Sergej Aksjonov, een vertrouweling van Poetin. Er is weinig bekend over het verleden van deze oud-militair en voormalig ondernemer. Hij zou banden hebben met de georganiseerde misdaad. En als militair zou hij hebben geweigerd trouw te zweren aan Oekraïne, toen dit land zelfstandig werd.

Kiev en het Westen zien de Krim nog steeds als onderdeel van Oekraïne. De annexatie wordt gesteund door slechts elf landen, waaronder Noord-Korea, Cuba, Zimbabwe, Syrië en Venezuela. Intussen is de integratie in volle gang. Er zijn Russische rechters aangesteld en de Russische roebel is het enige wettig betaalmiddel. De Krim heeft een nieuwe grondwet gekregen, die grotendeels is gemodelleerd naar die van Rusland. Er is een wet aangenomen die burgers verbiedt zich uit te spreken tegen de annexatie.

De economie zit in het slop

Ondanks Russische beloftes van miljardeninvesteringen hopen de economische problemen zich op. Onder Oekraïens gezag was de Krim al een achtergebleven provincie. Na de annexatie raakte het gebied verder in het slop. Uit een onderzoek van persbureau AP blijkt dat talloze bedrijven door Moskou zijn onteigend. Officiële redenen voor de onteigeningen liepen uiteen: om corruptie en witwaspraktijken tegen te gaan, omdat het bedrijf in kwestie militaire operaties tegen de Volksrepubliek Donetsk zou financieren of zelfs omdat de onderneming ‘de toegang tot nabijgelegen parken blokkeerde’.

Hoewel betrouwbare economische cijfers van de Krim ontbreken, is duidelijk dat de annexatie voor de inwoners grotendeels negatief is uitgepakt. Voedselprijzen zijn meer dan verdubbeld door de afname van de handel en invoering van de roebel. Supermarkten worden slechter bevoorraad en de meeste producten zijn duurder geworden. Door de inflatie zijn pensioenen en lonen minder waard geworden.

En voor westerse bedrijven werd het moeilijker om zaken te doen. Visa, Mastercard, Paypal, Apple en Amazon vertrokken van de Krim, uit eigen beweging of onder druk van hun eigen of de Russische regering. Het toerisme, een belangrijke bron van inkomsten, is minstens gehalveerd.

Minderheden hebben het moeilijk

Mensenrechtenorganisaties maken veelvuldig melding van mensenrechtenschendingen, intimidaties en treiterijen. Onder meer door de Russische veiligheidsdienst. Het geweld is vooral gericht tegen kritische Oekraïners en Krim-Tataren, een islamitische etnische minderheid die al eeuwen op het schiereiland woont. Een meerderheid van de Krim-Tataren sprak zich uit tegen de annexatie en ligt sindsdien overhoop met het nieuwe Russische gezag.

Uit een rapport van de Crimean Human Rights Field Mission blijkt dat meerdere mensen zijn mishandeld, verdwenen of dood teruggevonden, soms met tekenen van marteling. Moskeeën en bibliotheken zijn binnengevallen, vernield en leeggeroofd – omdat er ‘extremistische literatuur’ aanwezig zou zijn.

Ook het zwaaien met Oekraïense vlaggen kan kwalijke gevolgen hebben. Eerder deze week meldde de BBC de arrestatie van drie mensen bij een herdenking van de Oekraïense dichter Sjevtsjenko, vanwege het dragen van een Oekraïense vlag.

De mediavrijheid is beperkt

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa sprak deze maand haar bezorgdheid uit over de persvrijheid op het schiereiland. Vertegenwoordigers stelden tijdens een bezoek aan de Krim vast dat journalisten worden geïntimideerd en dat de media die er nog zijn door lokale strijdgroepen onder druk worden gezet.

Een medewerker liet na afloop weten dat alle Oekraïense televisiezenders vervangen zijn door Russische kanalen. Bloggers en journalisten van ten minste dertien onafhankelijke media zijn bedreigd, fysiek mishandeld, ondervraagd of ontvoerd. De kantoren van zeker zes mediabedrijven zijn binnengevallen. In sommige gevallen werden eigendommen meegenomen. Krim-Tataarse media worden hevig gecensureerd. Ook bij hen worden kantoren binnengevallen en medewerkers gevangen gezet.