Boven Syrië hangt geur van chloorgas

Er zijn sterke aanwijzingen dat het Syrische leger nog steeds chemische wapens inzet.

Een jonge Syriër wacht na een vermoedelijke chloorgasaanval op hulp in een ziekenhuis in de provincie Idlib. Foto AFP Foto Mohamad Zeen/AFP

Het waren vier barrel bombs, waarvan er twee niet gevuld waren met spijkers en schroot, maar vermoedelijk met chloorgas. Helikopters van het Syrische leger dropten de bommen met chemische lading gisteren boven Sarmin in de noordwestelijke provincie Idlib. De eerste trof volgens lokale activisten een groep rebellen, van wie er twintig gewond raakten. De tweede zou zijn neergekomen in een woonwijk: Waref Mohammed Taleb, zijn vrouw, zijn moeder en drie kinderen kwamen om het leven.

Amateurbeelden op internet, die zouden zijn gemaakt in het lokale ziekenhuis, tonen bleke kinderen die verdoofd aan de beademing liggen. Mensen met witte helmen gooien emmers water over een jong meisje, dat naakt is op een onderbroekje en roze schoentjes na. Volgens lokale activisten leden zeventig mensen aan ademhalingsproblemen en stekende pijn in hun longen en borst.

Activisten van de Syrische oppositie melden de laatste tijd regelmatig aanvallen met gifgas. En eerder deze week beschuldigden de Koerdische autoriteiten in buurland Irak ook de Islamitische Staat (IS) ervan chloorgas te hebben ingezet bij zelfmoordaanslagen in december en januari.

1 Syrië heeft zijn gifgasarsenaal toch vernietigd?

Na de gifgasaanval in Damascus in 2013, waarbij honderden doden vielen, dwongen Rusland en de Verenigde Staten het Syrische regime mee te werken aan de vernietiging van al zijn chemische wapens. President Assad moest een inventaris van zijn totale arsenaal overleggen. Het betrof zo’n 1.300 ton mosterdgas, sarin en VX – wat grotendeels overeenkwam met de schattingen van westerse inlichtingendiensten.

De vernietiging gebeurde onder toezicht van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW), die in juni vorig jaar aan de Veiligheidsraad rapporteerde dat de operatie was geslaagd. Alles wat het regime had opgegeven, was het land uit. Veel deskundigen waren sceptisch, mede door berichten over nieuwe aanvallen met gifgas. Onderzoekers van de OPCW concludeerden dat het waarschijnlijk aanvallen met chloorgas betrof, maar ze konden geen definitief uitsluitsel geven omdat hun onderzoek werd bemoeilijkt door gevechten.

2 Wat is chloorgas precies?

Chloorgas is een middel dat voor talloze doeleinden wordt gebruikt in de chemische industrie. Bezit ervan is niet verboden en het is ook niet opgenomen in de inventaris die Syrië heeft opgegeven voor vernietiging. Het gebruik van dit gas voor militaire doeleinden is echter wel in strijd met de Chemische Wapens Conventie, waarbij Syrië zich in 2013 aansloot.

Chloorgas heeft een lange historie als chemisch wapen. Het werd voor het eerst ingezet tijdens de Eerste Wereldoorlog. Berucht is de slag bij het Belgische Ieper toen de Duitsers een enorme wolk van 160 ton chloorgas richting de Franse de loopgraven bliezen. Er vielen duizenden doden.

Na de Amerikaanse invasie van Irak in 2003 begon Al-Qaeda-in Irak, de voorloper van IS, chloorgas te gebruiken bij aanslagen. Maar dit was niet erg effectief, aangezien het gas door de explosie werd verspreid. Chloorgas is volgens experts sowieso niet erg dodelijk, maar het is een effectief middel om angst te zaaien. Degene die zo’n omstreden middel inzet, toont tot alles in staat te zijn. De aanval in Damascus in 2013 schiep wat dat betreft een gruwelijk precedent.

3Hoe kunnen de gifgasaanvallen gestopt worden?

De Veiligheidsraad nam onlangs een door de Verenigde Staten opgestelde resolutie aan die de inzet van gifgas in Syrië veroordeeld. Maar het blijft bij woorden. Rusland en China beschermen het Syrische regime consequent tegen elke vorm van actie door de VN. Bovendien zijn de aanvallen met chloorgas voor de VS geen reden aan te dringen op militair ingrijpen. De strijd tegen IS heeft op dit moment de prioriteit. De VS zien liever dat Damascus in handen blijft van Assad, dan dat de hoofdstad onderdeel wordt van het kalifaat.