Boijmans werft voor nieuw depot

Het Collectiegebouw dat Boijmans wil bouwen bestaat voorlopig alleen op papier, maar directeur Ex heeft al huurders.

Artist impression van het trappenhuis in van het Collectiegebouw, gemaakt door architectenbureau MVRDV. Beeld © MVRDV

Hoe gaat het toekomstige Collectiegebouw van Museum Boijmans Van Beuningen eruitzien? „Het wordt geen gewoon museum, maar eerder iets wat lijkt op het huismuseum van Sir John Soane in Londen, een collectie van hoge kwaliteit die van plafond tot vloer wordt opgehangen”, zo beschreef museumdirecteur Sjarel Ex zijn toekomstdroom vrijdag voor een publiek van 250 verzamelaars, handelaren en journalisten op kunstbeurs Tefaf.

Ex verwacht dat de gemeenteraad op 28 mei een formeel besluit neemt over de plannen. Maar het kan natuurlijk gebeuren dat de agenda verschuift. Ondertussen zit hij niet stil. Hij voerde tot nu toe gesprekken met zo’n 55 verzamelaars die interesse toonden in het huren van depotruimte in het multifunctionele gebouw dat Ex naast het museum wil bouwen. Zes mensen hebben een intentieverklaring getekend. En de belangstelling voor het project is verdr toegenomen na de presentatie die hij op Tefaf hield. Ex: „Na afloop kreeg ik tientallen interviewverzoeken en ik heb ook weer een reeks nieuwe afspraken staan met verzamelaars.”

De directeur nam naar Maastricht nieuwe tekeningen van het ‘open depot’ mee. Die toonden, naast het bekende beeld van de spiegelende, bolle buitenkant, ook een impressie van de binnenkant. Ze maken duidelijk dat bezoekers zelfs in het trappenhuis zicht krijgen op de museumcollectie die er wordt opgeslagen. „Toen ik het eerste plaatje tevoorschijn toverde op het scherm zag ik allemaal ogen in de zaal die begonnen te glimmen”, zegt Ex.

Het ontwerp voor het Collectiegebouw is gemaakt door het Rotterdamse architectenbureau MVRDV. Het moet een naar boven uitkragend gebouw worden met een inhoud van 15.000 kubieke meter. Het grootste deel wordt ingericht als depotruimte voor ruim 60.000 à 70.000 van de in totaal 145.000 collectiestukken van het museum. Ook komen er drie kleine presentatiezalen en een expertisecentrum waarin onder meer restauratiewerkzaamheden worden uitgevoerd. Particulieren kunnen hier tegen betaling ook gebruik van maken. Daarnaast komen er een koffiebar en een daktuin met een restaurant.

Ongeveer 10 procent van het gebouw zal worden verhuurd aan particuliere partijen. Ex sluit niet uit dat naast verzamelaars ook handelaren een plek krijgen in het gebouw. „Binnen het ontwerp van het gebouw kan nog geschoven worden”, zegt hij. „We hebben al wat aanpassingen gedaan. De ruimtes voor particuliere verzamelaars zijn zo groot dat ze er een klein museum van kunnen maken en het kunnen openstellen voor publiek. Voor jonge verzamelaars is zo’n ruimte veel te groot. Daarom hebben we besloten dat er ook een gedeelte komt waar kleine en beginnende verzamelaars rekken in een gedeeld depot kunnen huren. Daar is veel belangstelling voor. Misschien dat we ook een sociëteit voor verzamelaars beginnen.”

Ex praat veel met verzamelaars om te weten te komen wat hun wensen zijn. „Een van de services die we overwegen is om een deel van het gebouw, of misschien zelfs het geheel, als freezone aan te melden”, zegt hij. „Dat zou betekenen dat er over de kunstobjecten die er in het gebouw worden bewaard geen btw hoeft te worden betaald. Dat is bijvoorbeeld interessant voor Amerikaanse verzamelaars die anders steeds invoerrechten zouden moeten betalen als ze kunstwerken in het gebouw onderbrengen. We zijn hierover in gesprek met de douane.” Of dit doorgaat is niet helemaal zeker, zegt Ex. „Het heeft ook nadelen, want je moet de douane 24 uur per dag toegang kunnen verlenen om te controleren of de objecten zich echt in het gebouw bevinden. Maar we nemen dit serieus in overweging.”

De bouwkosten van het Collectiegebouw bedragen zo’n 50 miljoen euro. Een private partij, Stichting De Verre Bergen, draagt 15 miljoen euro bij. Dit is een fonds van de Rotterdamse ondernemersfamilie Van der Vorm, die ook betrokken was bij de oprichting van het museum. Op de bovenverdieping van het Collectiegebouw komt een open depot voor de collectie van de stichting en 1.000 vierkante meter tentoonstellingsruimte. Boijmans zal helpen bij de programmering.

De overige 35 miljoen euro betalen de gemeente Rotterdam en het museum zelf. De gemeente geeft het museum hiervoor 2,5 miljoen euro extra subsidie per jaar. Het museum verwacht dat het zelf 2 miljoen euro per jaar kan opbrengen, verdiend met kaartverkoop aan bezoekers, verhuur van depotruimte aan particuliere verzamelaars en het leveren van diensten als restauratie. Het museum rekent op 70.000 tot 100.000 extra bezoekers per jaar, bovenop de circa 300.000 die het museum nu jaarlijks bezoeken.

Over het Collectiegebouw is de afgelopen jaren veel debat gevoerd. Omwonenden protesteerden tegen de komst van een groot gebouw in het Museumpark. Ook vanuit naburige musea klonk gemor; zij vreesden concurrentie van dit nieuwe cultuurgebouw. Maar Ex heeft alle vertrouwen in een goede afloop. Uit onderzoek van Blauw Research bleek in november dat 57 procent van de bewoners van het centrum van Rotterdam vóór het Collectiegebouw is en slechts 20 procent tegen. De rest had geen mening. „Als alles volgens planning loopt, kan het gebouw in het derde kwartaal van 2017 afgebouwd zijn”, zegt Ex. „We laten het een half jaartje drogen en dan kan het begin 2018 open.”