Weinig moslims, toch veel jihadisten

Een Tsjetsjeense uit Limburg vertrok met haar kinderen naar het ‘kalifaat’ van IS. Is er een lokaal netwerk?

De zoemer van de islamitische basisschool El Habib in de Maastrichtse wijk Pottenberg gaat. De schooldag zit erop. Een groep jongens en meisjes stormt het aanpalende Cruyff Court op voor een potje voetbal. De meeste kinderen lopen naar de twee grote bussen en de zeven taxibusjes die de leerlingen naar hun huizen in stad en ommeland brengen.

Een kleinere groep wordt opgehaald door ouders. Khalid Hanine haalt zijn kinderen op. Hij heeft pas net gehoord over hun schoolgenootjes Luca en Aysha, die door hun Tsjetsjeense moeder in oktober naar het ‘kalifaat’ van de Islamitische Staat zijn ontvoerd. Hij zit nog met veel vragen. „Hoe is het precies gegaan? Iemand boven de achttien maakt zijn eigen keuzes. Maar om kinderen mee te nemen. Ik snap het niet.”

Inmiddels is Guido Wagner, de adjunct-directeur van de school (vorig jaar door de Inspectie van het Onderwijs nog betiteld als „excellent”) erbij komen staan. Hij maakt Hanine duidelijk hoe de school „erin staat”: geen mededelingen in het belang van de veiligheid van de ontvoerde kinderen.

Gemiste vlucht

Wagner was, zo blijkt uit een reconstructie van Dagblad De Limburger, degene die op 29 oktober alarm sloeg. Bij het afhalen van haar zoon (haar dochter was die dag ziek gemeld) vroeg ze of ze wat mocht uitprinten voor de sociale dienst. Kort daarna zag de adjunct dat ze een pagina met een ticket voor een vliegreis van Düsseldorf naar het Griekse Alexandroupolis had laten openstaan. Volgens een eerder gemaakte afspraak belde Wagner de vader van de kinderen, die al vreesde voor een vertrek naar IS-gebied. Hij waarschuwde de politie.

De vrouw en de kinderen (inmiddels beiden acht jaar oud) misten hun vlucht in Düsseldorf, maar vlogen twee weken later alsnog met valse paspoorten vanuit Charleroi naar Griekenland, om via Turkije uiteindelijk in Raqqa, de ‘hoofdstad’ van het Syrische deel van het IS-kalifaat, te belanden. De vrouw werd voor haar vertrek al in de gaten gehouden door de AIVD. Ze is meermalen ondervraagd door de politie.

„We hebben het maximale gedaan”, zegt de Maastrichtse burgemeester Onno Hoes. „Maar de vrouw heeft zelfs haar naasten voorgelogen. Dan wordt het moeilijk. Informatie verkrijgen is sowieso lastig. In de reconstructie van de regionale krant lazen wij ook nieuwe details. Journalisten kunnen soms met meer mensen spreken.”

Grensligging aantrekkelijk

In totaal zijn nu zes Maastrichtenaren afgereisd naar IS-gebied. In november keerde de 19-jarige Aïcha na een mislukt huwelijk in het kalifaat terug naar Maastricht. Dezelfde maand blies de even oude Sultan zichzelf op bij een zelfmoordaanslag in Bagdad. Daarbij vielen 23 doden. Ook een 19-jarige jongen uit Maastricht kwam waarschijnlijk om bij gevechten in Syrië. Allen volgden les bij dezelfde islamitische stichting. Hoes: „Onderzoek van het landelijk parket en de AIVD moet uitwijzen of sprake is van een netwerk.”

Bijna 30 procent van de Maastrichtse bevolking is van allochtone komaf, maar de overgrote meerderheid daarvan komt uit het nabije Duitsland en België. Exacte cijfers over het aantal moslims in de stad ontbreken, zegt de burgemeester. Wijken waar moslims het straatbeeld domineren zijn er niet.

Volgens Hoes kan de grensligging voor moslimextremisten extra aantrekkelijk zijn. „Je ziet hoe de vrouw gebruik maakte van Duitse en Belgische vliegvelden. Ze kunnen bovendien het gevoel hebben dat ze hier gemakkelijker onder de radar blijven.”

In kleine, nabijgelegen Belgisch-Limburgse plaatsen als Maasmechelen en Maaseik zijn de afgelopen jaren meermalen moslimextremisten opgepakt of vertrokken naar Syrië. Hoes heeft overleg met collega’s in buurlanden: „De antiterreuractie in Verviers in januari met twee doden was voor de rest van Nederland ver weg. Voor ons is dat 26 kilometer rijden.”