Voor de kiezer telt de economie zwaarder

Netanyahu hoopte op rechtsere regering.

Vandaag hoopt de Israëlische premier Netanyahu van de kiezer het mandaat te krijgen voor weer een nieuwe termijn, de vierde in totaal. Maar zijn Likud-partij is stukje bij beetje gedaald in de peilingen.

1 Waarom nú verkiezingen?

De vorige verkiezingen waren in 2013. Het huidige kabinet, geleid door premier Netanyahu van het centrum-rechtse Likud, viel in december. Grootste twistpunt was de Wet op de Joodse natiestaat. Veel ministers vonden de wet discriminerend voor de niet-Joodse bevolking; eenvijfde van de Israëlische bevolking is Arabier. Ongetwijfeld hoopte Netanyahu na nieuwe verkiezingen een rechtsere regering te kunnen vormen dan in 2013.

2 Hoe werkt het kiesstelsel?

Er is net als in Nederland een representatieve democratie, veel partijen komen in de Knesset en nooit heeft één partij de absolute meerderheid.

3 Welke partij wordt het grootst?

De strijd gaat tussen Likud en het Zionistische Kamp, een lijstverbinding tussen de Arbeidspartij en de partij Hatnuah. Die ligt in de peilingen een paar zetels voor. Op basis van de peilingen – niet overmatig betrouwbaar, vanwege een groot aantal zwevende kiezers – wordt het heel lastig voor het Zionistische Kamp een regering te vormen. Isaac Herzog (leider van de Arbeidspartij) moet linkse- en centrumpartijen laten deelnemen aan een coalitie. De Verenigde Arabische Lijst weigert dit zolang Israël zich niet terugtrekt uit de Palestijnse gebieden. Likud kan een ‘logische’ rechtse coalitie vormen met Het Joodse Huis, Israël Ons Huis en de ultraorthodoxen. Daarvoor hoeft Likud niet de grootste partij te worden. Derde optie: een ‘nationale’ coalitie van Likud met het Zionistische Kamp, met centrumpartijen of ultraorthodoxen.

4 Wat zijn de grootste thema’s?

Na de bloedige Gaza-oorlog van vorige zomer zou je verwachten dat de Israëliërs een oplossing willen voor het conflict met Palestijnen. Uit polls blijkt dat de kosten van het levensonderhoud zwaarder wegen. Veiligheidsissues zijn voor een kwart het belangrijkst. Een op de tien ziet de opvattingen over het vredesproces als doorslaggevend voor de stemkeuze.

5 Wat zeggen de verschillende kandidaten over ‘het conflict’?

Herzog en Tzipi Livni (Hatnuah) willen de onderhandelingen met de Palestijnen heropenen. Netanyahu nam gisteren afstand van een tweestatenoplossing die hij eerder propageerde. De ultrarechtse Naftali Bennett van Het Joodse Huis wil „geen centimeter land afstaan aan de Arabieren” en een deel van de Westelijke Jordaanoever annexeren. Naar verwachting zullen deze verkiezingen een oplossing niet dichterbij brengen.