Uit angst voor hersenschade stopt hij na één jaar al. En dat is belangrijk

Hij is pas 24 jaar, speelde pas één seizoen in de NFL, de profcompetitie in het American football, en was een van de beste eerstejaarsspelers. Chris Borland van de San Francisco 49ers was een van de grote beloftes voor de toekomst. Maar hij stopt. Opeens. Bang voor blijvende effecten van hersenschuddingen. En dat is belangrijk.

(Nu voormalig) linebacker voor de San Francisco 49ers Chris Borland (midden, nummer 50). Foto EPA/ Jason Szenes

Hij is pas 24 jaar, speelde pas één seizoen in de National Football League (NFL), de profcompetitie in het American football, en was een van de beste eerstejaarsspelers. Chris Borland van de San Francisco 49ers was een van de grote beloftes voor de toekomst, iemand die een belangrijke rol zou hebben in het team de komende jaren. Maar hij stopt. Opeens. Bang voor blijvende effecten van hersenschuddingen. Dit zou weleens een teken aan de wand kunnen zijn.

Borland had met zijn familie gepraat, vrienden, huidig teamgenoten, voormalig teamgenoten en experts op het gebied van hersenschuddingen. Hij had zelf ook alle informatie die beschikbaar is over de effecten van hersenbeschadiging op de lange termijn bestudeerd. Conclusie: het is het niet waard.

“Ik wil gewoon doen wat het beste is voor mijn gezondheid,” zei Borland tegen ESPN-programma Outside the Lines. “Als ik meeneem wat ik heb onderzocht, wat ik heb meegemaakt, dan denk ik niet dat het het risico waard is.”

De NFL heeft een hersenschuddingprobleem

De NFL is niet vrij van problemen. Zo was er vorig seizoen veel te doen om spelers die zich schuldig hadden gemaakt aan huiselijk geweld. De twee prominentste voorbeelden waren ex-Baltimore Ravens-speler Ray Rice - hij sloeg zijn vrouw voor het oog van een beveiligingscamera knock-out in een lift van een hotel - en Minnesota Vikings-speler Adrian Peterson - hij strafte zijn kind door hem met een switch, een soort tak, te slaan.

Maar al jaren heeft de competitie, waarin jaarlijks miljarden dollars omgaat, ook een niet te onderschatten gezondheidsprobleem. Hoewel spelers met flinke bescherming het veld op gaan, American football is een bijzonder harde contactsport. Een sport waarbij spelers rekening moeten houden met flinke beuken en harde vallen. Meer dan zeventig voormalig spelers zijn na hun dood gediagnosticiseerd met een neurologische ziekte. Meerdere wetenschappelijke onderzoeken laten duidelijke verbanden zien tussen het hoofdletsel dat American footballspelers oplopen, hersenschade, depressie en geheugenverlies. Bijna dertig procent van voormalig NFL-spelers zullen alzheimer of dementie krijgen, zo bleek vorig jaar uit cijfers.

Een uitlegvideo van de Amerikaanse nieuwswebsite Vox:

Zelfmoord na hersenziekte

In 2011 pleegde Dave Duerson zelfmoord. Hij speelde van 1983 tot 1993 in de NFL, won de Super Bowl in 1985 met de Chicago Bears. Voorafgaand aan zijn zelfmoord stuurde hij een sms waarin hij zei dat hij wilde dat zijn hersenen onderzocht zouden worden door een universiteit in Boston. Wat bleek: Duerson leed aan chronische traumatische encefalopathie (CTE), een hersenziekte. Duerson werd een vroeg voorbeeld van wat jaren van klappen in de NFL met het hoofd van een speler kunnen doen.

Een nog bekender voorbeeld was Junior Seau, een speler die postuum nog opgenomen gaat worden tussen de grote sterren van de sport in de Hall of Fame. Ook hij pleegde zelfmoord, in 2012. Hij was 43. Zijn familie doneerde zijn hersenen aan het National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Ook in het geval van Seau wees onderzoek uit dat hij leed aan CTE.

Om een idee te krijgen hoe hard het eraan toe gaat:

Rechtszaak

De NFL heeft te maken gehad met meerdere rechtszaken in dit probleemdossier. De grootste daarvan begon in 2011, toen 4.500 ex-spelers de profcompetitie aanklaagden. Niet alleen vanwege het feit dat spelen in de NFL grote gevolgen had voor hun gezondheid, maar ook dat de NFL al sinds de jaren 20 van de vorige eeuw daarvan wist en die informatie decennialang verborgen had gehouden voor spelers. In 2010, zo voerden de spelers aan, erkende de NFL de risico’s pas.

In 2013 gingen de partijen akkoord met een schikking. De NFL zou 765 miljoen dollar betalen in de vorm van schadevergoeding en medische uitkeringen. Maar dat was te weinig, oordeelde een rechter begin 2014. Afgelopen maand, een week na de Super Bowl van het afgelopen seizoen, maakten advocaten bekend dat een deal van ongeveer een miljard dollar dichtbij was.

Stoppen voordat het een probleem wordt

Er is nog niets met Borland aan de hand. Hij liep tot nu toe in ieder geval twee keer een hersenschudding op in zijn leven. Een keer toen hij voetbalde op de basisschool en keer toen hij American football speelde in de tweede klas van de middelbare school. Hij had wellicht nog een derde hersenschudding opgelopen, vorig jaar tijdens de voorbereiding op het seizoen bij de 49ers, maar daar had hij niet naar omgekeken. Hij was te veel bezig met geselecteerd worden.

“Ik voel me nog steeds grotendeels hetzelfde, er even goed bij als altijd. Ik wil proactief zijn. Ik ben bang dat als je wacht tot je symptomen krijgt, het te laat is. Er is nog veel onbekend. Ik kan niet zeggen dat X gaat gebeuren. Ik wil gewoon een lang, gezond leven leiden, en ik wil geen neurologische ziektes krijgen of jonger sterven dan ik anders zou doen.”

Het begin van een trend?

Er is nu veel meer bekend over de risico’s die de sport met zich meebrengt voor de hersenen van spelers. Het onderwerp staat duidelijk op de agenda van de NFL en het houdt spelers bezig. De NFL heeft, los van de bereidheid tot een grote schadevergoeding, ook al actie ondernomen om de risico’s te beperken. Het afgelopen seizoen waren er een kwart minder hersenschuddingen dan een jaar eerder, waarschijnlijk mede dankzij enkele nieuwe (strengere) regels: teams mogen minder trainen, spelers mogen elkaar niet meer met hun helm onderuithalen en langs de zijlijn staan nu onafhankelijke neurologen waardoor er strenger gekeken wordt of iemand na een flinke beuk nog terug het veld in mag.

Maar het is nog maar een pleister op een gapende wond. En Borland is een verrassend, schokkend voorbeeld voor de nieuwe generatie NFL-spelers. De jonge spelers die alle kennis over de risico’s wél hebben, die het verleden kennen, de ervaringen van oud-spelers. De spelers die het de miljoenen niet waard vinden, als het mogelijk betekent dat er geen lang leven is om daarvan te genieten.

The Washington Post schrijft dat het tekenend is hoe er op Borlands plotselinge beslissing is gereageerd: vol begrip. Een sport die erom bekendstaat voor mannen te zijn die koste wat koste doorgaan, gehard zijn, is wellicht enigszins veranderd. De negatieve reacties van zowel fans als huidig en ex-spelers waren duidelijk in de minderheid. Chris Long, speler voor de St. Louis Rams, noemde het bijvoorbeeld een logische beslissing op Twitter:

Twitter avatar JOEL9ONE Chris Long WOW. I loved Chris Borland’s game but I can’t fault him for calling it quits. His concerns are real. Still it takes a man to do the logical.

Het grote geld

Spelers willen de NFL in omdat dat het hoogste is dat ze binnen de sport kunnen bereiken, de sport waarvoor ze grote liefde koesteren. Maar ze spelen er natuurlijk ook vanwege het geld. Niet zoveel als ze zouden verdienen in de MLB (honkbal), NBA (basketbal) of NHL (ijshockey). Maar nog steeds erg veel geld. Gemiddelde NFL-spelers krijgen al goed betaald, sterren krijgen monstercontracten van tientallen miljoenen en hoeven zich al helemaal geen zorgen meer te maken over hun eigen financiële situatie en die van de mensen om hen heen. Er wordt steeds meer geld neergelegd voor spelers, en dat maakt het, zo merkt zakenblad Forbes op, misschien wel gemakkelijker voor spelers om vroegtijdig met pensioen te gaan. Om welke reden dan ook.

De afgelopen weken was er een mini-exodus van spelers van 30 jaar of jonger in de NFL. Zo stopten ook Patrick Willis (teamgenoot van Borland, die Willis op de positie van linebacker juist moest vervangen), quarterback Jake Locker (ex-Tennessee Titans) en Jason Worilds (Pittsburgh Steelers). Om uiteenlopende redenen: blessures (Willis), wilde iets anders en meer tijd met familie (Locker) en wilde zich wijden aan zijn geloof (Worilds). Voor het geld hoefden ze ook niet langer te spelen. Ze verdienden in een paar jaar in de NFL al vele miljoenen. Dus wie zegt dat niet andere topspelers, de spelers die in tegenstelling tot de gemiddelde speler wel zes, zeven of meer jaar in de NFL terechtkunnen, voortaan maar een jaar of wat spelen en dan stoppen met de sport, schrijft Forbes.

Willis licht zijn besluit toe:
https://youtu.be/lbZqgR5NZDI

Borland is niet de enige die vroegtijdig stopt vanwege de angst voor hersenschade. Vorig jaar besloot bijvoorbeeld Sidney Rice, speler van de Seattle Seahawks, op 27-jarige leeftijd te stoppen. Hij wilde later nog “kunnen functioneren”, zei hij. Hij zei het niet expliciet, maar hij verwees mede naar de vrees voor de effecten van de vele hersenschuddingen. Rice had intussen al wel jarenlang goed verdiend op het hoogste niveau.

Borland is wel een nieuwe uitzondering, een nieuwe mogelijke blauwdruk. Hij begon pas net. Hij speelde maar een jaar, verdiende ‘maar’ ruim 600.000 dollar en liet nog zo’n twee miljoen liggen die hij had gekregen met zijn eerste contract. Waarschijnlijk had hij daarna nog miljoenen meer verdiend. Voor sommigen is zelfs die paar jaar doorspelen dus het geld niet meer waard.

Lees nog meer over het hersenschuddingprobleem van de NFL in een goed artikel bij The Verge.