Twee verkiezingen morgen. Stemmen is om meer dan één reden belangrijk

Illustraties Reid, Geleijnse & Van Tol

Net als in 2007 gaan de verkiezingen van morgen maar voor een deel waar ze over lijken te gaan: de provincie. De landelijke politiek domineert. De opkomst bij de Provinciale Statenverkiezingen mag dan vaak laag zijn. Stemmen is om meer dan één reden belangrijk.

Wie morgen naar de stembus gaat voor de Provinciale Statenverkiezingen, oefent direct én indirect invloed uit op het landsbestuur. De leden van de Provinciale Staten worden gekozen, en zij kiezen op hun beurt de leden van de Eerste Kamer. De samenstelling van de senaat is van belang voor de slagkracht van de coalitie van VVD en PvdA. Ook geldt de verkiezingsuitslag als populariteitsmeting van het kabinet.

We kiezen het parlement van de provincie

Eens per vier jaar kiezen we de leden van de Provinciale Staten. De Provinciale Staten vormen het algemeen bestuur van de provincie. Het aantal leden is afhankelijk van het aantal inwoners van de provincie.

De Provinciale Staten bepalen waar de provincie geld aan uitgeeft. Het loont dus om de provinciale verkiezingsprogramma’s te bekijken. Want wil je meer geld naar asfalt, meer geld naar windmolens of meer geld naar landbouw, dan zul je op een partij moeten stemmen die dat voornemens is.

FokkeSukke2

Indirect kiezen we ook de Eerste Kamer

Op 25 mei kiezen de kersverse leden van de Provinciale Staten op hun beurt de 75 leden van de Eerste Kamer. De Provinciale Staten zijn het algemeen bestuur en bepalen de hoofdzaken van wat er in de provincie moet gebeuren. Dat doen zij tijdens hun maandelijkse Statenvergadering, die wordt voorgezeten door de Commissaris van de Koning. Het college van Gedeputeerde Staten is het dagelijks bestuur.

Dat hebben we bedacht in 1848

De indirecte verkiezing van de Eerste Kamer via de Provinciale Staten dateert uit 1848. De komst van een rechtstreeks gekozen Tweede Kamer in dat jaar stuitte op verzet bij de conservatieve afgevaardigden die destijds de dienst uitmaakten in Den Haag. Om te voorkomen dat beide Kamers van de Staten-Generaal rechtstreeks door ‘het volk’ (toen nog alleen een deel van de mannelijke bevolking) gekozen zou worden, blokkeerden zij het voorstel van de liberaal Thorbecke om de Eerste Kamer direct te laten kiezen. Sindsdien is de verkiezing van de senaat getrapt.

Watdoetdeprovincie
(Klik voor groter. Bron: ProDemos)

Daarom zijn deze verkiezingen landelijk belangrijk

Het kabinet, bestaande uit VVD en PvdA, heeft in de Tweede Kamer een kleine meerderheid van 77 zetels, maar heeft in de senaat maar 30 zetels. Daardoor heeft ze altijd steun nodig van andere partijen (zoals de C3: D66, ChristenUnie en SGP). Als het kabinet zetels gaat verliezen, wordt het nog moeilijker om haar wetsvoorstellen goedgekeurd te krijgen.

FokkeSukke3

Morgen zijn ook de waterschapsverkiezingen

De waterschapsverkiezingen worden dit jaar voor het eerst door de gemeente georganiseerd. Voorheen kreeg je je stembiljet thuisgestuurd en moest je ‘m zelf terugsturen. Nu ga je naar de stembus.

Wat doen de waterschappen?

In Nederland zijn 23 waterschappen. Een waterschap is een gebied waar het waterschapsbestuur zorgt voor bijvoorbeeld stevige dijken, schoon water en voldoende water voor een goede oogst. De waterschappen hebben geen onaardig budget. Ze verwachten dit jaar ruim 2,6 miljard euro te ontvangen uit heffingen.

Elk waterschap heeft een gekozen algemeen bestuur en een dagelijks bestuur, beide besturen worden voorgezeten door een dijkgraaf of watergraaf. We stemmen op het algemeen bestuur. De meeste bestuursleden worden morgen gekozen. Een paar plekken in het bestuur zijn gereserveerd voor vertegenwoordigers van boeren, bedrijven en natuurbeschermers.

Let op. Stemmen voor de waterschapsverkiezing kan alleen op een stembureau in het waterschap waar de kiezer woont - enkele uitzonderingen daargelaten. De grenzen van provincies, gemeenten en waterschappen lopen dwars door elkaar, dus kijk goed op welk stembureau je mag stemmen.

FokkeSukke1

Hoe politiek zijn die waterschappen?

Binnen de wereld van waterbeheer vallen nog best een aantal politieke besluiten. Zo is het voor natuurbehoud en -ontwikkeling belangrijk om een hoog grondwaterpeil te handhaven. Terwijl boeren daar helemaal niet blij mee zijn. Zij willen juist een laag grondwaterpeil voor hun gewassen. Een ander voorbeeld: de Friese IJsbond ziet graag dat, tijdens de vorst, boten geweerd worden uit rivieren, zodat er toertochten kunnen plaatsvinden. Maar bedrijven die gebruik maken van de rivier zitten daar echt niet op te wachten, die zouden dan inkomsten verliezen.

Welke partijen doen mee?

Net zoals in de provincies doen ook bij de waterschappen veel landelijke partijen mee. GroenLinks en D66 niet. Zij steunen de onafhankelijke waterschapspartij Water Natuurlijk.

Lees ook: Kan de coalitie doorregeren? Dit staat er morgen voor de grote partijen op het spel