NOS-slotdebat: Roemer en Buma scherp, maar geen overduidelijke winnaar

Wilders en Rutte vanavond in debat tijdens het NOS-verkiezingsdebat op NPO 1. Foto ANP / Martijn Beekman

Het NOS-verkiezingsdebat, dat traditioneel aan de vooravond van de verkiezingen plaatsvindt, leverde vanavond geen grote winnaars en verliezers op. Roemer (SP) en Buma (CDA) kwamen relatief scherp uit de hoek, terwijl premier Rutte een beetje een wisselende indruk maakte. Een korte terugblik in momenten.

Rutte: stem op CDA is verloren stem
In het debat tussen Rutte en Buma verweet de VVD-premier de CDA-leider opnieuw dat hij alleen maar oppositie voert tegen het kabinet en niet wil samenwerken met het kabinet, zoals de ‘constructieve oppositie’ (D66, ChristenUnie, SGP) doet. Rutte zei tegen Buma:

“U heeft op geen enkele manier verantwoordelijkheid genomen. [...] Een stem op het CDA is een verloren stem en u laat de hardwerkende Nederlander compleet in de kou staan.”

Het was een beetje een merkwaardig verwijt van een premier aan een oppositiepartij. Rutte zei dat de VVD “er op centrum-rechts helemaal alleen voorstaat”. Buma reageerde grappend dat hij wel een zakdoekje voor de premier had “als de emotie u overmant”. De CDA-leider vond de premier niet geloofwaardig. Die zou eerdere verkiezingsbeloften, zoals duizend euro extra voor iedere Nederlander, niet zijn nagekomen. “Morgen gaat het erom: om de waarheid en niet om verkooppraatjes”, aldus Buma.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Het blijft toch een beetje vreemd: Rutte die oppositiepartij CDA verwijt dat ze oppositie voeren #nosdebat
Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Met lege handen staan: compliment van VVD/PvdA aan de anderen #nosdebat
Twitter avatar Borisham Boris van der Ham Verwijtend debat tussen Haersma Buma en premier Rutte. Hoewel Rutte de beste debater van de lijsttrekkers is, kwam hij hier matig uit.

Roemer: Samsom is ongeloofwaardig
SP-leider Roemer was vanavond in vorm. Hij was voortdurend in de aanval in zijn debatten met Samsom (PvdA) en Pechtold (D66). Roemer pareerde het verwijt van Samsom dat hij alleen maar aan de zijlijn staat door te zeggen dat hij niet zoals de PvdA wil meewerken aan het uitvoeren van rechts beleid (“De SP is niet uitgevonden om de polonaise te lopen op een rechts feestje”). Roemer stelde dat de PvdA ongeloofwaardig is geworden door deelname aan het kabinet met de VVD. Dat de SP niet constructief wil zijn, bestreed hij. “Sociale wetten steunen wij. Maar de afgelopen jaren is er veel te veel afgebroken. Bagger wijzen wij af”, aldus de SP-leider.

Twitter avatar Gdriehuis Gerard Driehuis Roemer is verbazingwekkend goed. Als debatten er toe zouden doen - dat is niet zo - dan leverde het stemmen voor de SP op #nosdebat

Onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus, die bij het debat was, denkt overigens dat veel linkse kiezers wel degelijk gevoelig zijn voor het argument van Samsom dat de SP met hard oppositie voeren weinig bereikt. “Linkse Nederlanders willen tegenwoordig ook allemaal invloed op het regeringsbeleid. Dat deed Samsom wel slim.”

Rutte: Wilders versterkt kalifaat
Rutte kwam in zijn tweede debat met Wilders beter uit de verf dan in zijn debat met Buma. Hij stelde dat PVV-leider Wilders, die de premier verweet niets te doen tegen de islamisering van Nederland, het kalifaat van Islamitische Staat (IS) versterkt door jihadstrijders naar Syrië en Irak te laten reizen in plaats van ze tegen te houden. Rutte:

“Je zegt eigenlijk tegen de legers daar: hier zijn extra krachten, dan kun je vechten tegen onze soldaten. Daarmee kun je ook een grotere bedreiging zijn voor Nederland. U versterkt eigenlijk het kalifaat, want u zegt: ik laat ze weglopen zonder ze aan te pakken. Dat is ook een beetje uw politieke filosofie ‘weglopen niet aanpakken’, dus ik snap het tot op zekere hoogte wel.”

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Dit doet Rutte weer ijzersterk #nosdebat

Bij Wilders viel op dat hij meerdere malen benadrukte dat er ook veel “fatsoenlijke moslims” zijn. Bovendien viel hij Rutte niet erg hard aan. “Het lijkt erop dat Wilders in vergelijking met de eerdere debatten is opgehouden met heel boos te zijn”, analyseerde Tom-Jan Meeus.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Wilders wordt erg weinig boos, de laatste dagen #nosdebat

Conclusie: geen overduidelijke winnaars
Daarmee hebben we de belangrijkste momenten van het debat wel gehad. Beslissende momenten leverde het NOS-debat niet op, zoals dat eigenlijk altijd het geval is met het debat op de avond voor de verkiezingen. Het slotdebat gaf de partijleiders vooral een mooie gelegenheid om nog één keer de campagneboodschap erin te hameren. Meeus:

“Het was een debat met weinig memorabele momenten. Dit zal vermoedelijk geen grote invloed hebben op de opkomst en de uitslag van morgen. Niemand heeft het echt slecht gedaan, maar ook niemand sprong er echt uit. Hoewel ik Roemer en Buma het scherpst uit de hoek vond komen.”

    • Pim van den Dool