Maar tien zetels, en toch de machtigste man van Israël

De positie van de centrum-rechtse kandidaat, Moshe Kahlon, is na de verkiezingen in Israël ijzersterk. Zowel Benjamin Netanyahu als Isaac Herzog heeft zijn steun nodig om een regering te kunnen vormen.

Hij mag dan al negen jaar premier zijn geweest en de pensioens-gerechtigde leeftijd hebben bereikt, Benjamin Netanyahu kun je nooit afschrijven. De meeste exitpolls van vanavond voorspellen dat zijn rechtse Likud-partij minimaal op gelijke hoogte eindigt met zijn belangrijkste uitdager, het centrum-linkse Zionistische Kamp: 27 om 27 van de 120 Knessetzetels. In de laatste peilingen had de partij van lijsttrekker Isaac Herzog nog vier zetels voorsprong genomen.

Het is op basis van deze voorlopige uitslag nog niet mogelijk om te voorspellen welke coalitie er zal komen. Veel zal afhangen van een nieuwe centrum-rechtse kandidaat, Moshe Kahlon, die tien zetels heeft behaald met zijn partij Kulanu. Zowel voor een coalitie over links als voor een variant over rechts zijn zijn zetels onontbeerlijk. Zijn advies aan president Rivlin zal de doorslag geven: Netanyahu of Herzog als formateur? Kahlon kan stevige eisen stellen aan beide kandidaat-premiers om deel te nemen aan een coalitie – om te beginnen zijn gewenste ministerschap van Financiën.

Helse klus

Mocht Herzog de meeste nominaties krijgen en als formateur aan de slag gaan, dan wordt het een helse klus om een coalitie te vormen. Hij kan rekenen op de vijf zetels van Meretz en de twaalf van Yesh Atid. Maar dan begint het rekenwerk. Een centrum-linkse coalitie kan niet zonder de dertien zetels van de twee ultra-orthodoxe partijen, maar die willen niet in één coalitie met het liberale Yesh Atid. Herzog zal al zijn diplomatieke kwaliteiten moeten aanspreken om die partijen samen aan de onderhandelingstafel te krijgen.

Netanyahu zou het veel makkelijker hebben. Met Kulanu (tien zetels), Het Joodse Huis (acht), de ultra-orthodoxen (samen dertien) en Yisrael Beitenu (vijf) overschrijdt hij de benodigde 61 zetels. Waar Herzogs coalitie een fragiel bouwwerk zou zijn, staat Netanyahu’s gedroomde kabinet als een bunker.

Hoop

Een groot deel van de internationale gemeenschap, waaronder president Obama en veel Europese landen, hopen op Herzog. Vooral omdat er onder Netanyahu’s leiding bar weinig is gebeurd om vrede te bereiken met de Palestijnen. Mocht Netanyahu opnieuw premier worden – waarmee hij de langstzittende premier uit de Israëlische geschiedenis zou zijn – dan is die hoop vrijwel vervlogen. Gisteren zei de premier immers nog dat er wat hem betreft geen Palestijnse staat komt.

Met Herzog als premier zullen de onderhandelingen met de Palestijnen wellicht heropend worden. Maar ook in dit geval geldt: vrede is ver weg. Daar kan de verrassende derde plaats van de Gezamenlijke (Arabische) Lijst vermoedelijk weinig aan veranderen.