Longread: Knausgård ’s werelds ‘slechtste reisschrijver’? Oordeel zelf

Karl Ove Knausgård. EPA/ALEJANDRO GARCIA

In deel één van het reisverslag dat hij op verzoek van The New York Times maakte over zijn reis door Amerika viel vooral de twijfel op bij de Noorse literaire rockster Karl Ove Knausgård. De goed voorbereide Geert Mak, die in 2010 een boek publiceerde over zijn eigen Amerikareis, las Knausgard met ‘intense schaamte’. In het tweede en laatste deel van ‘My Saga’ blijft de twijfel. En komt Knausgård familie op het spoor.

Knausgard begon zijn tocht in l’Anse aux Meadows, een dorpje in het Canadese Newfoundland. Hier zetten de Vikingen voet aan wal in het jaar 985. Sommige historici beweren dat de Vikingen over de meren en rivieren van het continent richting het westen zijn gevaren, helemaal tot in hedendaags Minnesota. In het stadje Alexandria staat een museum dat een steen met runeninscripties herbergt. Het bewijs van de aanwezigheid van Vikingen, zeggen sommigen, en voor Knausgård tevens het doel van zijn reis.

Familie

Hoewel het doel bekend is, lijkt Knausgård toch stuurloos. Het is vooral vertwijfeling dat doorklinkt in de regels die Knausgård in staccato Engels op papier zet. Waarover te schrijven? De woorden komen niet vanzelf. Of zoals hij, nadat hij onder de bijrijdersstoel is gekropen om een brandende peuk te doven die uit zijn vingers glipte, opmerkt:

“Ik zou willen dat de auto explodeerde, dan zou ik tenminste iets hebben om over te schrijven”

Het verhaal krijgt een verrassende wending als Knausgård erachter komt dat hij een ver familielid in North Dakota heeft, in een van de meest dunbevolkte regio’s van de Verenigde Staten. Op weg naar dat familielid wordt Knausgård getroffen door de schoonheid van de natuur. Wanneer hij een meer ziet, schrijft hij:

“Tranen sprongen in mijn ogen, niet omdat dat het zo mooi was, maar omdat de schoonheid zo plotseling was.”

‘Work ethic’

Uiteindelijk ontmoet hij Mark, zijn achterneef. Met hem kan hij het direct goed vinden. Hij herkent zijn de ‘work ethic’ bij Mark, die niet alleen een boerderij leidt, maar ook een bedrijf heeft en in enkele jaren zelf een nieuw huis bouwde:

“Dat is ook iets dat ik heb geërfd: ik kan niet stilzitten, ik kan geen vakanties nemen, ik kan niet ontspannnen. Zelf van het lezen van een boek, toch onderdeel van mijn werk, geeft me een schuldgevoel. Het is geen werk, maar plezier.”

Knausgård beëindigt zijn reis met een bezoek aan het museum in Alexandria, waar tot zijn verbazing ‘de hele geschiedenis van Amerika’ de revue passeert.

‘s Werelds slechtste reisschrijver?

Hoewel Knausgård voor zijn reisverslag vooral lof oogstte, was niet iedereen even positief. Een blogger schreef verontwaardigd:

“Karl Ove Knausgård is ’s werelds slechtste reisschrijver.”

Ze was niet gecharmeerd van het feit dat Knausgård meer over zijn eigen gedachtes schrijft dan over de Verenigde Staten, evenmin als van zijn observaties van een wegrestaurant:

“Iedereen in de ruimte was dik, behalve de ober. Sommige mensen waren zo dik dat ik ze aan bleef staren.”

Of Knausgård werkelijk ’s werelds slechtste reisschrijver is, kunt u zelf beoordelen.