Geen Palestijnse staat zolang Netanyahu aan macht blijft

Met zijn uitspraak gaat de premier lijnrecht in tegen zijn beroemde toespraak uit 2009 over een tweestatenoplossing.

Israëliërs stemmen vandaag in een nederzetting op Westelijke Jordaanoever. Foto Abir Sultan/EPA

Aan de vooravond van uiterst spannende parlementsverkiezingen heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gisteren gezegd dat er geen Palestijnse staat zal worden gesticht als hij aan de macht blijft. „Ik denk dat iedereen die een Palestijnse staat wil creëren en land wil evacueren, aanvalsgebied tegen Israël weggeeft aan de radicale islam”, zei de leider van de rechtse Likud-partij.

De uitspraak staat haaks op zijn beroemde toespraak aan de Bar-Ilan Universiteit in 2009, waarin hij een tweestatenoplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict omarmde. Eerder in de campagne had Netanyahu al gezegd dat die toespraak „niet langer relevant is in het licht van de huidige realiteit in het Midden-Oosten”.

Veel commentatoren zien de uitspraak van gisteren als een bevestiging van wat ze al jaren vermoedden: Netanyahu is nooit werkelijk voorstander van een Palestijnse staat geweest en heeft zich nooit serieus ingezet voor vrede. „Waarom heeft Bibi de tijd van de wereld verkwanseld?”, twitterde Roger Cohen, columnist van The New York Times. „Maar hij zegt nu tenminste wat we allemaal al wisten.”

Netanyahu heeft de afgelopen dagen alles op alles gezet om rechtse kiezers ervan te overtuigen dat hij de enige is die kan voorkomen dat Isaac Herzog, leider van het centrum-linkse Zionistische Kamp, premier wordt. Netanyahu en Herzog zijn volgens de laatste peilingen verwikkeld in een nek-aan-nekrace, waarbij Herzog een paar zetels voor ligt. Al zijn de peilingen in Israël niet al te betrouwbaar.

Netanyahu gaf de afgelopen dagen het ene interview na het andere. Hij was te gast bij vrijwel alle radio- en televisiezenders. Zelfs veel websites kregen een onderonsje met de premier – terwijl hij normaal gesproken alleen bevriende media te woord staat.

Zijn belangrijkste boodschap: als u stemt op Naftali Bennett, de leider van de orthodoxe partij Het Joodse Huis, dan wordt Herzog premier en zal hij de nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever evacueren.

Deze tactiek lijkt te werken. Volgens interne peilingen van Likud – officiële peilingen zijn in de laatste vijf dagen voor de verkiezingen verboden – lopen veel kiezers van Bennett de laatste dagen over naar Netanyahu.

De verkiezingen zijn uitgelopen op een referendum over het leiderschap van Netanyahu, die sinds 2009 premier is. Hij schreef drie maanden geleden verkiezingen uit omdat hij ontevreden was met zijn opstandige coalitiepartners. Zijn positie leek zo onaantastbaar dat hij erop gokte dat hij na de verkiezingen een coalitie kon vormen die hij makkelijker kon controleren. Nu vecht hij voor zijn politieke leven.

Veel kiezers zijn uitgekeken op Netanyahu en vinden dat hij de gestegen huizenprijzen en kosten voor levensmiddelen heeft genegeerd. De prijzen in Israël zijn tussen 2008 en 2013 met 55 procent gestegen. De premier probeerde de campagne over veiligheid te laten gaan, een onderwerp waarop kiezers hem het meest vertrouwen. Vandaar dat hij de uitnodiging aannam om het Amerikaans Congres toe te spreken over het gevaar van Iran.

Maar in interviews heeft Netanyahu de afgelopen dagen erkend dat hij te weinig heeft gedaan aan de stijgende prijzen. Hij beloofde dat dit zijn persoonlijke missie zal worden in zijn volgende termijn. De kiezers bepalen vandaag of dit mea culpa genoeg is.