Edith Schippers’ suggestie van anti-VVD-complot werkt goed

Uit Amerikaanse voorbeelden blijkt dat de aanval van Edith Schippers op het lekken aan media effectief kan zijn, schrijft Mark Deuze.

Volgens Edith Schippers (VVD), minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, is het geen toeval dat er juist nu, zo vlak voor de verkiezingen, informatie over allerlei affaires binnen de VVD naar buiten komt. Ze impliceert de journalistiek in haar speculatie, aangezien het journalisten zijn die met dit soort nieuws aandacht genereren voor wat er speelt in de politiek. Ze gebruikte dit weekeinde de pagina’s van De Telegraaf en de camera’s van de publieke omroep om haar visie uit te dragen.

Volgens Schippers zijn er journalisten bij programma’s als Nieuwsuur, tijdschriften als Vrij Nederland en dagbladen als NRC Handelsblad die er moedwillig op uit zijn een partij als de VVD in een kwaad daglicht te stellen. Een dergelijk beschadigingsoffensief is niet alleen van deze tijd, aldus de minister: ook in voorgaande jaren kwam er vlak voor de verkiezingen plotseling nieuws naar buiten dat de VVD imagoschade berokkende. Het gaat dus om een structurele en zorgvuldig geregisseerde campagne, waaraan de journalistiek blijkbaar van harte haar medewerking verleent.

Dit complotdenken over de rol van de journalistiek in de politiek is niet nieuw en appelleert aan hetzelfde sentiment dat na de moord op Pim Fortuyn overal te zien en te horen was. Aan een hek van het Hilversumse Media Park hing destijds een bord ‘De media hebben Pim Fortuyn vermoord’ en tijdens demonstraties klonk de leus ‘Wouke en Wim, hebben jullie nou je zin’ (verwijzend naar Den Haag Vandaag-correspondente Wouke van Scherrenburg en PvdA-politicus Wim Kok).

Wat zou het fantastisch zijn als de journalistiek zo machtig zou zijn. Dat ze eigenhandig, met een enkel kies artikel of reportage, hele verkiezingscampagnes konden ontregelen, politici laten sneuvelen, regeringen doen vallen. Het zou van de journalist de meest gewilde en best betaalde baan van het land maken. Helaas voor de demonstranten destijds en Edith Schippers nu valt het met de kracht van de media in de praktijk erg mee. Zeker, journalisten doen hun uiterste best om de macht kritisch te volgen en zijn niet wars van het scoren met een onthullende scoop, maar er is geen bewijs dat dit een groot verschil maakt in verkiezingsuitslagen.

Toch blijkt de complottheorie ten opzichte van ‘de’ media hardnekkig. Een verklaring zou kunnen zijn, zo suggereerde Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing, dat Schippers’ verdachtmakingen onderdeel uitmaken van een bewuste campagnestrategie. In dat geval lijkt de aanpak van de VVD op wat in de Verenigde Staten working the referee genoemd wordt: als je maar lang genoeg klaagt bij de scheidsrechter, geeft hij je vroeg of laat wel een strafschop. Vrij vertaald naar de journalistiek: als je journalisten steevast beschuldigd van manipulatie gaan ze uiteindelijk zichzelf extra corrigeren zodra het om kritisch nieuws gaat.

Onderzoek toont aan dat hoewel de meerderheid van de journalisten zichzelf politiek gezien links of links van het midden noemt (70 procent), besteden de media de meeste kolommen en beeldtijd aan rechtse politici en politieke partijen. De strategie van Schippers zou wel eens kunnen werken… Niet omdat de media zo machtig zijn, maar omdat het ernstigste verwijt dat je een journalist kunt maken, het bewust verdraaien van de waarheid is.

    • Mark Deuze