De stroppen van de banken blijven de samenleving steken

Banken zijn geen ezels. Banken stoten zich namelijk in het algemeen wél meermaals aan dezelfde steen. Sinds de kredietcrisis in 2008 begon en een economische crisis volgde, hebben de Nederlandse banken voor 20 miljard euro verliezen op kredieten geleden, zo bleek afgelopen weekeinde in een exposé in deze krant.

Uitgeschreven in cijfers: 20.000.000.000 euro.

De verliezen kunnen volgens schattingen oplopen tot 30 miljard.

Zij zijn maar een deel van de rekening van zeven jaar crisis. Die begon immers met reddingsacties door de rijksoverheid voor meerdere banken en verzekeraars. Een deel van die tientallen miljarden hebben financiële instellingen met rente terugbetaald. De rekening van de nationalisatie van ABN Amro en SNS Reaal staat nog open.

De kredietcrisis en de economische crisis waren anders dan andere. Het verschil met ‘reguliere’ economische crises is dat de reddingsacties nu ondernomen zijn vóór de economie instortte. Doorgaans zijn reddingsacties het sluitstuk van een crisis als ook banken door hun reserves heen raken. Dat het nu voor de economische crisis al moest gebeuren, speekt boekdelen over de financiële speculaties en falend intern risicobeheer in de aanloop naar 2008.

De verliezen die de banken lijden zijn de logische consequenties van economisch laagtij. Wanneer bedrijven in recordaantal failliet gaan, resteren onbetaalde rekeningen. Iemand moet betalen. Dat zijn de leveranciers. Dat is de fiscus die achter het net vist. Dat zijn aandeelhouders die moeten vaststellen dat hun risicodragend kapitaal werkelijk risico liep. En dat zijn banken die blijven zitten met een krediet dat nooit zal worden afgelost. Als de zekerheden voor de leningen onvoldoende blijken, heb je een strop.

Deze stroppen worden afgewenteld op ons allen. De banken proberen daarvoor ruimte te scheppen door de rente op spaargelden lager vast te stellen en door klanten die geld lenen meer rente te vragen. In tijden van economische crisis lijkt de concurrentie tussen banken ook te verzwakken. Huizenkopers klagen over dure hypotheken. Het midden- en kleinbedrijf klaagt over kredietschaarste: banken zijn huiverig om geld uit te lenen uit angst voor nog meer verliezen. Spaarders en andere geldschieters verwachten immers van een bank wel hun geld terug. Met rente.

Dat steekt: bange banken vertragen economisch herstel.

Wat ook blijft steken is dat bankmedewerkers en directeuren de lessen van elke vorige crisis negeerden. Ook de afgelopen jaren ging eigen gewin vóór afgewogen risicobeoordeling. Kijk naar het gemak waarmee leningen voor commercieel vastgoed zijn verstrekt. En in stroppen eindigden. Dat was spotten met verantwoord bankieren.