Pratchett twittert na de dood en het Lieverdje brandt weer

Arjen van Veelen bekijkt elke week waarover wij ons opwinden op sociale media. Vandaag: leven na de dood voor een fantasyschrijver en voor de antirookmagiër.

Met een beetje fantasie is er leven na de dood. Schrijver Terry Pratchett bleef na zijn overlijden gewoon door twitteren. Op 66-jarige leeftijd maakte hij zijn dood bekend in drie tweets. De laatste: „The End”.

Het programma BBC Trending probeerde te factchecken of dat wel kon, twitteren vanuit de hemel. Bleek dat een assistent het had gedaan. Shit. Je proefde de teleurstelling.

Pratchett praatte intussen vrolijk verder; zijn laatste twee woorden kregen bijna 50.000 retweets. Via hashtags als #PratchettQuotes stelde het internet een bloemlezing samen met citaten uit zijn werk. Zoals: „Er zijn momenten in het leven waarop mensen moeten weten wanneer niet los te laten. Ballonnen zijn ontworpen om dat aan kleine kinderen te leren.”

Het enige mooie van doodgaan: het maakt je leven even trending. Fijne revanche ook op de poortwachters der literatuur, die fantasy zelden hoog achten. Dat Pratchett 85 miljoen boeken verkocht – Harry Pottercijfers – maakte hem helemaal verdacht.

Ik las Pratchett nooit; dacht altijd dat alle fantasy escapistisch is. Pratchett schreef over een frisbeevormige wereld die op olifanten rust — droom verder, dacht ik. Maar zoals dat gaat bij trending doden die je niet kende, werd ik met terugwerkende kracht alsnog bedroefd. Bijvoorbeeld toen ik las hoe Pratchett zijn middelvinger opstak tegen Alzheimer en ondanks die ziekte gewoon doortypte. Maar ook omdat hij fantasie (of het genre fantasy) niet zag als wegzappen, niet als wegdromerij. Eén van de #PratchettQuotes: „Fantasy is an exercise bicycle for the mind. It might not take you anywhere, but it tones up the muscles that can”. Verbeelding als spiertraining. Logisch: wie zich geen andere wereld kan voorstellen, kan de bestaande niet veranderen.

Intussen kwamen foto’s voorbij van Maagdenhuis-activisten die het Lieverdje op het Spui in de fik staken. Dat was al eens eerder gedaan, door de Provo’s in de jaren zestig, die de verbeelding aan de macht wilden. Die kopie-actie bewees dus een gebrek aan originaliteit bij de nieuwe generatie. Demonstratieplagiaat! Maar hun heimwee naar fantasie is ook een lente, na decennia van star non-fictie-denken.

Voor die nieuwe universiteit is gewoon wat meer fantasie nodig. Eerste stap: niet langer blindstaren op oude bakstenen en op oude structuren, op maagdenhuizen en op vastgoed. De nieuwe universiteit zal zich online afspelen. Zoals zij dat nu al een beetje doet; ik zag bijvoorbeeld een gratis college ‘financialisation’ van Ewald Engelen op YouTube vanuit het Maagdenhuis. Maar denk ook aan al die andere gratis online hoorcolleges. Hoogleraar Marc van Oostendorp tweette laatst bijvoorbeeld dat hij 25.000 aanmeldingen heeft voor zijn online college over taaldiversiteit. Gratis kwaliteitsonderwijs voor iedereen, het kan, het bestaat.

De mooiste ludieke actie kwam van de Pratchett-fans. Die hadden een handtekeningen gestart op het petitieplatform change.org, waar ze de dood probeerden te overtuigen Pratchett terug te sturen. Origineel: van al het onrecht op aarde is de dood het grootste, maar zelden iemand die daar tegen demonstreert. Al 20.000 mensen steunen de actie.