Poetin tart Westen opnieuw

President verschijnt na ruim week van afwezigheid in openbaar. Moskou noemde kernwapen optie.

Terwijl Rusland nog druk aan het speculeren was waar zijn grote leider toch uithangt, kregen Russische televisiekijkers gisteravond drie uur lang Vladimir Poetin voorgeschoteld. In de documentaire ‘De Krim – pad naar het vaderland’ speelt de Russische president de hoofdrol. Moskou heeft lang ontkend dat Rusland betrokken was bij de annexatie van schiereiland de Krim. Nu gaf Poetin – voor het eerst – een uitgebreid en persoonlijk verslag.

Hij vertelde hoe de afgezette Oekraïense president Janoekovitsj eind februari 2014 in veiligheid moest worden gebracht door Russische commando’s in helikopters. Hij beschreef hoe hij Oekraïense bases op het schiereiland liet afgrendelen door Russische mariniers. En hij liet ook nog even vallen dat hij een verhoogde staat van paraatheid had overwogen voor de Russische kernwapens.

„We waren bereid dat te doen”, zei Poetin. „Ik heb gesproken met mijn collega’s in het Westen en ik heb hun gezegd: (…) ‘Dit is ons land. Waarom wilt u daar vechten? Dat weet u niet? Wij weten het wel. En wij zijn daartoe bereid’.”

Spektakelstuk

De documentaire ‘De Krim’ bevatte niet alleen nieuws, maar kende ook het nodige drama. In het 180-minuten-durende spektakelstuk werden de gebeurtenissen van vorig jaar rond de annexatie van de Krim niet alleen gereconstrueerd, maar ook nagespeeld door de hoofdrolspelers van toen, volgens de lezing van het Kremlin.

Volgens die lezing besloot de lokale bevolking zelfstandig om zich aan te sluiten bij Rusland. Pas toen de onafhankelijkheidsstrijders onder de voet dreigden te worden gelopen door de ‘fascisten’ uit Kiev, schoten Russische troepen te hulp.

De sleutelscène komt al na zo’n vijftig minuten, als ongewapende pro-Russische betogers op het vliegveld van Simferopol tegenover bewapende Oekraïense soldaten komen te staan. Er klinkt een bevel, kalasjnikovs worden gericht.

Dan verschijnen er vanuit het niets vier legertrucks. Goed getrainde militairen springen uit de voertuigen, nemen posities in. „Toen begrepen we dat het onze Russische militairen waren”, vertelt de militieleider van destijds. „Voor de gebeurtenissen, staatsgreep, hebben we nimmer nagedacht over het losmaken van de Krim van Oekraïne”, zei Poetin nog eens.

#Poetinisdood

Zo kreeg de kijker het vertrouwde beeld voorgeschoteld van de vastberaden leider. Maar ondertussen wachtte een gespannen natie vandaag op de eerste beelden uit Sint-Petersburg. Daar had Poetin een ontmoeting met de president van Kirgizië. Rond het middaguur verschenen zij voor het al enkele uren wachtende perscorps.

Poetins gesprek met zijn Kirgizische collega was echter een bijzaak. Het gaat de Russen erom dat hun president sinds 5 maart niet meer in het openbaar was verschenen. Beelden van een ontmoeting met de president van het Hooggerechtshof, die afgelopen vrijdag werden uitgezonden, konden niet worden gedateerd. In de afgelopen week deden daarom de wildste geruchten de ronde en was de hashtag #Poetinisdood trending op Twitter.

De opwinding rond Poetins elf dagen lange aanwezigheid werd gevoed door onzekerheid over de status-quo in het Kremlin. Westerse media berichtten eerder over spanningen binnen de kring van getrouwen rond de Russische president. Met de moord op oppositieleider Nemtsov op 27 februari, werd een ongeschreven regel geschonden: van politici blijf je af. Hoofdverdachte van die moord is Zaoer Dadajev. Hij maakte tot voor kort deel uit van de veiligheidstroepen van de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov. Russische journalisten zien daarom een machtsstrijd tussen de Tsjetsjeense leider en de geheime dienst FSB.

Ondertussen greep Poetin zelf terug naar een beproefd middel om het land te verenigen achter zijn leider: confrontatie met het Westen. Vanochtend gaf hij het bevel om de Noordelijke Vloot in volledige paraatheid te brengen. Minister Sergej Sjoigoe maakte bekend dat het gaat om een oefening waarbij 38.000 militairen, 50 marineschepen en 110 vliegtuigen betrokken zullen zijn. De VS houden later deze maand gezamenlijke oefeningen met de Baltische staten: Estland, Letland, Litouwen. Sjoigoe benadrukte dat de „nieuwe uitdagingen en dreigingen een grotere paraatheid van de strijdkrachten vereisen”.