Hier wonen straks 5 à 7 miljoen mensen

Egypte gaat een nieuwe hoofdstad bouwen. Dit weekend werden de plannen gepresenteerd. Het project moet over vijf jaar klaar zijn en kost 43 miljard euro.

Dit model van de nieuwe hoofdstad van Egypte werd dit weekend gepresenteerd aan bezoekers van een grote investeerdersbijeenkomst in in Sharm el-Sheikh. Foto Reuters

Het wordt nu al schertsend ‘Sisi City’ genoemd: de nieuwe hoofdstad die Egypte uit de grond wil stampen in de woestijn ten oosten van Kairo. Die gaat ‘Capital Cairo’ heten en ‘CC’ is al langer snelschrift voor president Abdel Fattah El-Sisi.

Capital Cairo moet als het van Sisi afhangt binnen vijf jaar een feit zijn. De stad zal dan 5 à 7 miljoen inwoners tellen. Ministeries en ambassades zullen het verstopte en vervuilde Kairo verlaten voor het comfort van de nieuwe hoofdstad.

Het idee werd vorig jaar al geopperd, maar nu zijn er een mooie maquette en een website die een stad laten zien die het midden houdt tussen Singapore en Dubai. De aankondiging was het hoogtepunt van de economische conferentie die afgelopen weekend is gehouden in Sharm El-Sheikh onder de slogan ‘Egypt, the future’.

Met die gehypete conferentie wilde Egypte een streep trekken onder de vier jaar van politieke en economische instabiliteit sinds de opstand tegen president Mubarak in 2011. Met succes: er is 12 miljard dollar opgehaald bij de bevriende Golfstaten en er zijn voor miljarden akkoorden gesloten met multinationals. Egypte gaat dat geld en nog veel meer nodig hebben: de kostprijs voor de nieuwe hoofdstad bedraagt 43 miljard euro.

Egypte is niet het eerste land dat zijn administratieve hoofdstad verplaatst om overbevolking tegen te gaan. Brazilië, Nigeria, Birma en Ivoorkust deden het eerder al met wisselend succes.

Doorgaans wordt zo’n nieuwe hoofdstad ver van de oorspronkelijke hoofdstad gepland. Capital Cairo daarentegen moet in de woestijn tussen Kairo en Suez uit de grond rijzen. De stad zal in het westen grenzen aan bestaande satellietsteden zoals New Cairo en Shorouk City en in het oosten aansluiten bij een ander megaproject: de geplande economische zone bij het Suezkanaal.

Het wordt dus eerder een uitbreiding van de megalopolis Kairo, die nu naar schatting 20 miljoen inwoners telt. En hoewel Capital Cairo op slechts vijftig kilometer van de luchthaven van Kairo ligt, komt er ook een nieuwe luchthaven, pal in de nieuwe hoofdstad.

De conferentie en het project voor de nieuwe hoofdstad kunnen op veel enthousiasme rekenen onder de Egyptenaren, zelfs onder critici van het regime. Tenslotte is niemand er op tegen dat de Egyptische economie aantrekt.

Maar er is ook kritiek op de haalbaarheid en de wenselijkheid van het project.

„Al decennialang horen wij van de elite dat het probleem van Egypte is dat er te veel Egyptenaren zijn”, schrijft Khaled Fahmy, professor geschiedenis aan de Amerikaanse Universiteit van Kairo in een opiniestuk. „Nu lijkt die elite te zeggen dat de tijd gekomen is om de armen aan hun lot over te laten en zelf groenere oorden op te zoeken.”

Drieëndertig metrolijnen

Fahmy heeft berekend dat met de 45 miljard dollar voor Capital Cairo drieëndertig metrolijnen kunnen aangelegd worden in het bestaande Kairo. Dat heeft er nu slechts twee met een derde in aanbouw. „Met dat geld zouden we aan alle basisbehoeften kunnen voldoen die de gewone Egyptenaren de laatste vijftig jaar zijn ontzegd: drinkbaar water, gezondheidszorg, schone lucht, recreatie en zoveel meer.”

Ook de Amerikaanse econoom en urbanist David Sims, auteur van Understanding Cairo. The Logic of a City Out of Control en het pas uitgekomen Egypt’s Desert Dreams, is sceptisch.

„Egypte heeft een slecht palmares als het aankomt op creëren van nieuwe steden in de woestijn”, zegt Sims. „De acht bestaande satellietsteden rond Kairo tellen na 35 jaar nog altijd minder dan een miljoen inwoners. Niet alleen komen zij alleen de rijken ten goede, maar het zijn ook nog eens mislukkingen. Waarom zou Capital Cairo slagen waar New Cairo is mislukt?”

Ook Sims vindt dat het geld beter besteed kan worden. „Elf miljoen mensen of drievierde van de bevolking van Kairo leeft in de ashwa’i: informele buurten zonder voorzieningen. Het zijn deze wijken die dringend investeringen nodig hebben in infrastructuur en basisbehoeften.”

Wat gebeurt er nu met Kairo?

Het project roept veel vragen op die de website niet beantwoordt. Wat gebeurt er met Kairo als al het geld naar Capital Cairo vloeit? Gaat er eindelijk iets gedaan worden aan de centralisatie die ervoor zorgt dat Egyptenaren uit het hele land in hetzelfde gebouw moeten zijn – de ‘Mugama’ op het Tahrirplein – voor elk officieel document? Verhuist dat gebouw mee naar Capital Cairo? En vooral: gaan de goedkope arbeidskrachten die nodig zijn om zo’n stad te doen draaien er ook kunnen wonen? Want als zij elke dag van Kairo naar Capital Cairo moeten pendelen, dan zal dat het verkeersinfarct alleen maar verergeren. Dat Capital Cairo er komt, lijkt vast te staan. Egypte heeft momenteel het voordeel dat beslissingen niet getoetst moeten worden aan een parlement.

Toen president Sisi een nieuw Suezkanaal wilde bouwen zeiden de experts dat dat drie jaar zou duren. Sisi zei tijdens de voorstelling van het project: doe het in één jaar. Dat lijkt te gaan lukken.

Voor Capital Cairo zeiden de experts dat er tien jaar nodig waren. Sisi zei zaterdag bij de voorstelling dat vijf jaar nog teveel is. Of de gemiddelde Egyptenaar er ook beter van wordt, is afwachten.