Chinese Wereldbank wekt wrevel VS

De Britten sluiten zich aan bij de Aziatische investeringsbank van China. Trotseren meer landen de lobby van de VS?

Het financiële district Pudong in Shanghai, waar eind dit jaar wellicht de Chinese Wereldbank wordt gehuisvest. Foto Reuters Foto Reuters

Tot grote ergernis van de VS en diepe tevredenheid van China gaat het Verenigd Koninkrijk deelnemen aan de Aziatische Infrastructuur Investeringsbank (AIIB), een nieuwe door China gedomineerde financiële instelling. Met het besluit als „medestichter en aandeelhouder” in dit Chinese project te stappen, heeft de regering-Cameron de „speciale relatie” met de VS onder druk gezet.

Sinds eind 2013 lobbyen de VS wereldwijd tegen de AIIB, die in Washington wordt beschouwd als een toekomstige rivaal van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en als een politiek instrument van de Chinese autoriteiten. China, dat erkent zijn invloed te willen vergroten, ziet het Britse besluit als een diplomatieke coup en noemt het Amerikaanse verzet „kinderachtig en hysterisch”.

„Het is voor het eerst in mijn leven dat de Britse poedel niet luistert naar zijn Amerikaanse baasje. Dit is tekenend voor de verschuivende machtsverhoudingen en de aantrekkingskracht van opkomend China. Dat de regering-Cameron afstand neemt van de oudste en belangrijkste vriend van het Verenigd Koninkrijk en zich schaart aan de zijde van uitgerekend China is heel bijzonder”, aldus Martin Jacques, auteur van When China Rules the World, vanuit Singapore, waar hij doceert over de politieke gevolgen van de opmars van China.

Uit onvrede over het trage tempo waarin de door de VS gedomineerde Wereldbank, het IMF en de Asian Development Bank worden hervormd, lanceerde China in oktober 2013 het plan voor de AIIB, waaraan ook Rusland en India deelnemen. China is de tweede economie van de wereld en een belangrijke kapitaalverschaffer van „de oude financiële orde’’, maar heeft minder zeggenschap dan de Benelux.

Intussen hebben zich 27 landen aangesloten bij het initiatief van de Chinese partijleider en president Xi Jinping. Xi hoopt dat, nu ook een G7-macht als het Verenigd Koninkrijk over de streep is getrokken, ook andere Amerikaanse geallieerden in Azië (Zuid-Korea en Australië) hun aarzelingen opzijzetten en snel volgen. Ook Indonesië wil tot de oprichters behoren

Verwacht wordt dat ook andere EU-landen niet afzijdig willen blijven nu de financiële wereldorde wordt hervormd. Nederland neemt vooralsnog een afwachtende positie in.

Volgens de Britse minister van Financiën Osborne is de AIIB een „ongeëvenaarde kans” om de banden met China te verstevigen en het Londense zakencentrum uit te bouwen tot het belangrijkste westerse knooppunt van de Chinese handel en internationale financiën. De Chinese autoriteiten hebben Londen al uitgekozen nadat de Bank of England als eerste Europese centrale bank een valutaovereenkomst sloot om het Britse pond direct verhandelbaar te maken met de yuan.

Sinds 2013 flirten regering en bedrijfsleven met de Chinese overheid en met Chinese investeerders. Kritiek op het Chinese mensenrechtenbeleid blijft in Londen, net als in andere hoofdsteden, grotendeels binnenskamers, zoals ook vorig jaar bleek tijdens de demonstraties voor algemeen kiesrecht in Hongkong. Speciaal en alleen voor Chinese investeerders worden de visaregels versoepeld en bezoekende politici, zoals premier Li Keqiang, worden tegen alle protocollaire gebruiken in de watten gelegd met ontvangsten door de koningin. Li kreeg bij zijn laatste bezoek ook een gesigneerd script van Downtown Abbey, een serie waar hij en zijn vrouw, een hoogleraar Engelse literatuur, grote fans van zijn.

    • Oscar Garschagen
    • Titia Ketelaar