Schilderen met vuil beekwater uit verlaten mijnen

John Sabraw / COURTESY OF MCCORMICK GALLERY

Dit schilderij Axioma VII van de Amerikaanse kunstenaar John Sabraw is gemaakt dankzij de vervuiling die verlaten kolenmijnen veroorzaken in de Amerikaanse staat Ohio. Sabraw gebruikt in zijn kunstwerken ijzeroxiden (roest) uit vervuild beekwater als pigment: bruin, rood en geel.

Sabraws schilderijen, sinds vorige week te zien in een galerie in Chicago, komen voort uit een project van Ohio University. De pigmenten zijn geproduceerd door mijnbouwtechnoloog Guy Riefler; Sabraw is kunstdocent aan de universiteit.

Veel in onbruik geraakte mijnen in Ohio zijn niet goed afgesloten. Het grondwater sijpelt door de mijngangen en lost met zuurstof het mineraal pyriet (FeS2) op uit de rotsen. Daarbij ontstaan ijzerionen (Fe2+) en zwavelzuur, dat via beken wegstroomt. Uiteindelijk kleurt het beekwater oranje van het ijzer dat neerslaat. Methoden om de vervuiling op te ruimen (zoals behandeling met kalk) worden onvoldoende toegepast omdat ze duur zijn, mailt Riefler. Hij kent de vervuiling van dichtbij. „Op twintig minuten rijden van mijn huis ligt een verlaten kolenmijn van 52 vierkante kilometer. Daar komt elke dag 4,5 miljoen liter vervuild water vanaf.”

Riefler tapt het beekwater af voordat het ijzer is neergeslagen en beïnvloedt dat proces in het lab. „We controleren de pH, borrelen er lucht doorheen en voegen kristallen toe om de pigmenten te laten aangroeien.” Zo ontstaan goethiet (FeOOH, okergeel), ijzer(III)oxide (Fe2O3, rood) en magnetiet (Fe3O4, zwart). Sabraw maakt er verf van, door ze met lijnolie of andere dragers te mengen.

Riefler zegt dat hij „in principe” al het vervuilde water van ‘zijn’ mijn zo schoon kan maken. „Je hebt er wel een complete waterzuiveringsinstallatie voor nodig, maar die verdient zich terug met de verkoop van pigment.”

    • Hester van Santen