Nieuwe sprookjes

Iedere avond draaft op de televisie onze wolf voorbij. Eerst zag je hem in het vrije veld maar nu ook in de bewoonde wereld, met woonhuizen op de achtergrond. Telkens verschijnen er ook deskundigen die verzekeren dat we hier ‘wel degelijk’ met een wolf te maken hebben. Als je op een of ander gebied deskundig bent, komt er een ogenblik waarop je ‘wel degelijk’ moet zeggen.

Op mij maakt het dier een wat goeiige indruk, een beetje aan de zwaarlijvige kant. Maar vergis je niet. Hij is mogelijk al een schaap naar de keel gevlogen. Een echte wolf dus, voor het eerst sinds 1886 weer een exemplaar op vaderlandse bodem. Waarschijnlijk afkomstig uit Duitsland, maar dat kan ons niets schelen. Op internet is een handleidinkje voor het omgaan met deze Nederlandse wolf verschenen.

Ik dacht aan het sprookje van Jacob en Wilhelm Grimm, De wolf en de zeven geitjes. Daar in de buurt waar die geitenfamilie woont, zwerft een wolf. Moeder geit moet boodschappen doen, waarschuwt haar kinderen. Binnen blijven en niet open doen! De wolf gebruikt een list, komt toch binnen en eet de geitjes op. Moeder gaat op zoek, vindt de wolf, knipt zijn buik open. De geitjes leven nog en dartelen de vrijheid in en moeder vult de wolvenbuik met stenen. De wolf krijgt dorst, gaat naar de rivier, wordt door zijn zware buik meegesleurd en verdrinkt.

De gebroeders Grimm hebben hun sprookjes in de eerste helft van de negentiende eeuw geschreven. Toen was er een grote behoefte aan en ook kon het publiek niet genoeg krijgen van romantische verhalen, avonturenromans, spookverhalen. We denken weleens dat die tijd voorgoed voorbij is en dat we nu door de moderne media op onze wenken met alles worden bediend. Een vergissing. Aan het sprookje en al die andere genres is nog steeds behoefte en daarin wordt voorzien, zij het in een nieuwe vorm. Ik geef een paar voorbeelden.

Een jaar of zes geleden vatte een meisje van een jaar of veertien, Laura Dekker, het plan op om rond de wereld te zeilen. Hoe ze op het idee gekomen is weten we niet. Misschien geïnspireerd door Thor Heyerdahl of Willem Barentsz of Columbus. In ieder geval kreeg ze al vlug een geweldige publiciteit, niet het minst omdat haar ouders het goed vonden. Laura kreeg een bijnaam: het zeilmeisje. In 2012 was het zover. Ze vertrok, in haar eentje en na vier maanden en één dag en een tocht van 27.000 mijl kwam ze aan op de plaats van bestemming. Haar onderneming is een oud sprookje in de praktijk gebracht.

Op 14 maart 1996 werd in de Zoologischer Garten in Berlijn een mannetjesgorilla geboren. Om inteelt te vermijden verhuisde de gorilla in 2006 naar de diergaarde Blijdorp in Rotterdam. Zoals later is gebleken maakte hij daar veelvuldig oogcontact met een trouwe bezoekster waarbij hij ook meestal zijn tanden liet zien. Vier dagen per week. Toen, in 2007, werd het Bokito te machtig. Hij ontsnapte en mishandelde de vrouw. Wat heeft zich in het hoofd van de aap afgespeeld? Of er van doelbewuste mishandeling sprake was, zullen we nooit weten. De gebeurtenis werd wereldnieuws en de naam Bokito is korte tijd een begrip geweest. De geschiedenis heeft iets wonderbaarlijks waardoor je aan een sprookje moet denken.

Mij deed dit drama denken aan een andere gebeurtenis, binnenkort 75 jaar geleden. De diergaarde was toen nog aan de Kruiskade gevestigd. Op 14 mei 1940 kwamen de Duitse bommenwerpers en de oppassers deden hun uiterste om de dieren te redden. Ook het hok van een gorilla was getroffen, maar het dier was gespaard gebleven. Wat te doen in die brandende dierentuin? Een oppasser heeft hem in een telefooncel opgesloten, zijn leven was gered. Voor een sprookjesverteller is het een dankbaar onderwerp.

En nu hebben we de oehoe, de grote uil die mensen aanvalt. Waarom doet hij dat. Er was eens een uil die, toen hij klein was, in de buurt van een pesterig jongetje woonde. Het ging van kwaad tot erger. Hij zwoer wraak en toen hij groot was ging hij dichtbij de mensen wonen, stortte zich met zijn uilenklauwen op die ronde koppen en nam wraak met zijn nagels. De media kunnen er niet genoeg van krijgen. Sprookjesachtig. En dit is de moderne vervulling: een selfie maken, samen met de wolf, Bokito, de oehoe of een ander wonderdier dat zich binnenkort zal aandienen.