Fixatie op examen: iets betere resultaten, niet meer kennis

In hun bijdragen in NRC Handelsblad van 7 maart stellen Ad Verbrugge (VU en BON) en Rens Bod (UvA) dat in de problemen rond de kleine talen een verband is tussen universiteit en voortgezet onderwijs. In beide artikelen is sprake van verschraling. Dat is ook de mening van het bestuur van Levende Talen.

In het curriculum van de laatste twee schooljaren wordt er onevenredig veel tijd besteed aan examentraining leesvaardigheid, waardoor literatuur en Bildung in de knel komen; deze investering in examentraining verklaart volgens ons de lichte vooruitgang van de resultaten, terwijl er absoluut geen sprake is van verbeterde taalbeheersing bij leerlingen. Voor oefening in de communicatieve vaardigheden, spreken en schrijven, blijft juist minder tijd over. Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) voerde afgelopen jaar onderzoek uit naar schrijfvaardigheid Frans, Duits en Engels.

Er bleek niet alleen een gebrekkig schrijfniveau, maar er werden ook grote verschillen tussen scholen zichtbaar. Op het voortgezet onderwijs gaat teveel tijd verloren aan toetsen en op toetsvaardigheid gerichte didactiek. Geen wonder dat leerlingen die een taal gaan studeren vaak een verkeerd beeld hebben van de inhoud van zo’n studie.

Levende Talen wil dat er een einde komt aan te grote verschillen tussen schoolexamens van verschillende scholen. Er moeten eenduidige richtlijnen komen voor de te behalen niveaus. Levende Talen heeft hierover positieve gesprekken gevoerd met zowel het ministerie als de inspectie, maar beide instanties zijn niet meer in staat veranderingen op te leggen. De autonomie van de scholen is te groot geworden.

Wij pleiten ervoor een einde aan de versnippering van bevoegdheden in onderwijsland. Bij voorbeeld door weer een minimum urentabel in te voeren voor de onderbouw voor de talen en verplichte eisen te stellen aan het programma van toetsing en afsluiting in de bovenbouw.

Een evenwichtiger verdeling van de vaardigheden plus meer aandacht voor Bildung en literatuur zullen leiden tot betere prestaties die bovendien beter geborgd zijn. Aanstaande studenten krijgen dan hopelijk ook weer beter beeld wat een talenstudie kan inhouden.