‘In de westerse luchtvaartwereld gebeurt nog maar één ongeluk per jaar waarbij doden vallen’

Dat zei luchtvaartdeskundige Benno Baksteen op Radio 1

illustratie Robin Héman

De aanleiding

2014 was het veiligste vliegjaar ooit, berekende de internationale vliegorganisatie IATA. Er waren nog nooit zo weinig ongelukken: één op de 4,4 miljoen vluchten. Dat gaat misschien tegen je gevoel in, omdat de ramp met vlucht MH17 in Oekraïne vers in het geheugen ligt. Maar de harde cijfers tonen maar weer eens aan hoe veilig vliegen eigenlijk is, vertelde luchtvaartdeskundige Benno Baksteen op Radio 1. De westerse luchtvaartwereld is nog veiliger, stelt Baksteen. „Daar gebeurde de afgelopen jaren gemiddeld één ongeluk per jaar waarbij doden vielen.” Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

De uitspraak van Baksteen is gebaseerd op een advies uit 2012, dat Baksteens adviesgroep Dutch Expert Group Aviation Safety aan de minister van Infrastructuur en Milieu stuurde. In het advies wordt een inventarisatie gemaakt van alle ongelukken tussen oktober 2001 en oktober 2011 in de westerse luchtvaartwereld.

Maar wat is dat precies, de ‘westerse luchtvaartwereld’? Baksteen laat nrc.next weten dat hij daarmee alle ongelukken in het Westen (Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland) bedoelt, onafhankelijk van welke luchtvaartmaatschappij het vliegtuig is. Daarnaast worden ook alle ongelukken meegeteld die waar ook ter wereld, met een vliegtuig van een westerse luchtvaartmaatschappij gebeuren.

Omdat Baksteen specifiek op de consumentenluchtvaart doelde, heeft hij extra criteria ingebouwd om andere vluchten, zoals vrachtvliegtuigen, privéjets, testvluchten en militaire toestellen, uit te sluiten. Daarom heeft hij ongelukken waarbij alleen personeel omkwam, of vliegtuigen die niet zwaarder dan 15 ton mogen wegen, ook niet meegerekend.

Ook vallen aanslagen buiten de lijst. De MH17 hoort dus niet in het rijtje thuis, stelt Baksteen, omdat het vliegtuig niet is verongelukt maar uit de lucht is geschoten.

En, klopt het?

In de inventarisatie in het rapport van de Dutch Expert Group Aviation Safety worden twaalf rampen genoemd, die in tien jaar zijn gebeurd. Dat wil zeggen dat er tussen oktober 2001 en oktober 2011 gemiddeld 1,2 vliegramp per jaar plaatsvond. Hoe zat dat in de afgelopen jaren?

In 2012, 2013 en 2014 was er één ongeluk dat voldoet aan de criteria van Baksteen, blijkt uit de Aviation Safety Database, die ongelukken met vliegtuigen verzamelt. Hoewel de database niet compleet is, worden de grote ongelukken er in opgenomen. De Aviation Safety Database was overigens ook de basis voor het rapport van Baksteen.

In juli 2013 stortte een Boeing van Asiana Airlines neer in San Francisco, waarbij drie mensen om het leven kwamen. Als we de criteria van Bakhuis aanhouden, zouden we daarmee op precies dertien ongelukken in ruim dertien jaar komen: één ongeluk per jaar, dus.

Als we de criteria van Bakhuis laten varen, zijn er veel meer crashes in het Westen: enkele tientallen per jaar. Dat gaat voornamelijk om rondvluchten, luchttaxi’s, zakelijke vluchten van bijvoorbeeld oliemaatschappijen en militaire toestellen – kortom, niet de reguliere consumentenluchtvaart.

Maar door de eisen die Baksteen aan de ongelukken stelt, komen ook sommige ongevallen waarbij consumentenvluchten betrokken zijn, niet in de lijst terecht. Het gaat om de wat kleinere vliegtuigen die worden ingezet voor regionale vluchten, die Baksteen uit de inventarisatie filterde omdat die ook vaak gebruikt worden voor bijvoorbeeld zakelijke luchtvaart. Om hoeveel ongelukken het precies gaat, is moeilijk vast te stellen, maar het gemiddelde aantal ongelukken zou zomaar eens over de kop kunnen gaan.

Conclusie

Als het gaat om de grote westerse luchtvaartmaatschappijen, is er tussen oktober 2001 en eind 2014 inderdaad één ongeluk per jaar gebeurd waarbij doden vielen. Als we de kleinere consumentenvluchten ook meetellen, komt het aantal flink hoger uit. Maar omdat je bij Baksteens uitspraak in eerste instantie denkt aan de grote consumentenvluchten, beoordelen we de die als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt