Echo ruimt de plaques van alzheimer op

Met een gerichte bundel ultrageluid uit een standaard echoapparaat is het Australische onderzoekers gelukt om bij muizen met alzheimer de ‘seniele plaques’ goeddeels op te ruimen. Het ultrageluid stimuleert microgliacellen, afweercellen die alleen voorkomen in het centrale zenuwstelsel, om de plaque-eiwitten op te nemen en af te breken.

Door de behandeling herstelde het geheugen en het afwijkende gedrag van de dieren vrijwel volledig. Het wenkende perspectief – een regelmatige echobehandeling voor alzheimerpatiënten – is echter nog ver weg. De onderzoekers willen hun methode eerst maar eens testen bij schapen (Science Translational Medicine, 12 maart).

Bij de ziekte van Alzheimer ontstaan seniele plaques, ophopingen van het eiwit bèta-amyloïd, tussen de hersenneuronen. Als ook ophopingen van het zogeheten tau-eiwit in de neuronen ontstaan, is dat dodelijk voor deze cellen. De ophoping van bèta-amyloïd luidt het begin van dit proces in. Het tijdig opruimen van de plaques kan dus veel ellende voorkomen. Met medicijnen is dat lastig, omdat de bloedhersenbarrière een vrijwel onneembare hindernis vormt. Daarom onderzochten de Australiërs of de plaques kunnen worden afgebroken door een fysieke prikkel, de hoogfrequente trillingen van ultrageluid.

De onderzoekers spoten vooraf microbellen – kleine (0,01 mm) vetbolletjes, gevuld met gas – in de bloedbaan van alzheimermuizen. Onder invloed van het ultrageluid gingen deze resoneren en maakten ze tijdelijke openingen in de bloedhersenbarrière. Albumine uit het bloed kon zo passeren. Dat stimuleerde microgliacellen tot het opruimen van de plaques in hersenen van alzheimermuizen. De behandeling richtte verder geen schade aan in de hersenen.