Doe ons maar een nanny

Wie een hoog inkomen heeft, is steeds meer kwijt aan kinderopvang buitenshuis. Ouders maken nu sneller de overstap naar een au pair of een kindermeisje.

Zes jaar nu delen de kinderen van Hans Benenga hun dagelijkse besognes met een nanny. De twee (een jongen van 11 en een meisje van 9) zijn inmiddels aan hun derde toe. Met het vorige kindermeisje hadden ze geen klik, dus mochten ze van hun vader bij de laatste selectieprocedure bij de sollicitatiegesprekken aanwezig zijn.

Dat een van de kandidaten van schilderen bleek te houden, een liefhebberij van Benenga’s dochter, gaf voor het gezin de doorslag. Benenga, weduwnaar, is voor zijn werk bij een internationale beleggingsfirma doordeweeks veel op reis. Hij wil voor zijn kinderen professionele opvang.

Zijn zoon en dochter zijn verknocht geraakt aan hun kindermeisje. Buiten werktijd is zij er ook steevast bij op partijtjes en borrels in huize Benenga. Een au pair heeft Benenga nooit overwogen. „Zo’n jonge meid komt alleen maar om zelf een leuke tijd te hebben.”

Minder toeslag

Kinderopvang buitenshuis boet aan populariteit in. Tussen 2010 en 2013 daalde het aantal uren dat Nederlandse ouders bij kinderdagverblijven afnemen met bijna een kwart. Bij buitenschoolse opvang bedroeg de daling 12 procent, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek. De sector heeft last van de crisis en van de versobering van de kinderopvangtoeslag voor mensen met hogere inkomens. Huishoudens met een gezamenlijk inkomen vanaf een ton krijgen voor het kind met de meeste opvanguren nog geen 20 procent van de kosten terug, valt op te maken uit de toeslagtabel 2015 van de overheid. Als welwillende grootouders ontbreken, pakt een betaalde gastouder of een oppas aan huis voordeliger uit.

Neem een stel dat samen drie keer modaal verdient en vier dagen per week één kind op de crèche heeft en twee kinderen op de naschoolse opvang. De kosten bij bijvoorbeeld Kinderopvang Haarlem bedragen bruto 2.391 euro per maand. Verrekend met de kinderopvangtoeslag komt dat netto neer op 1.310 euro. Een gastouder bij wie je eenzelfde aantal uren inhuurt is bijna 300 euro goedkoper, volgens Brancheorganisatie Kinderopvang.

Kun je het aantal uren dat je daadwerkelijk opvang nodig hebt verlagen, dan win je nog eens 100 euro netto. Een crèchedag omvat doorgaans elf uren, terwijl een gastouder snel een uurtje minder nodig is. Al met al levert een gastouder zo een besparing op van bijna 30 procent op de opvangkosten.

Goedkope au pair

Een au pair kost volgens berekeningen van verschillende bemiddelingsbureaus gemiddeld 700 euro per maand. Dat geld ben je vooral kwijt aan het bemiddelingsbureau en het zakgeld en de Nederlandse talencursus voor de au pair. Bruto is in dit geval netto; voor kinderopvangtoeslag komt een au pair niet in aanmerking.

Niet voor iedereen zijn de kosten doorslaggevend. Veel twee- of drieverdieners kiezen in de eerste plaats voor thuisopvang vanwege het gemak.

Zoals bedrijfsjurist Marjoleine van Marrelo. Zij haalde haar drie kinderen (van 7, 5 en 4) vier jaar geleden bij de opvang weg, omdat ze af wilde van het jachtige ritueel van laat ophalen, snel koken en in bed stoppen. „Daar werd echt niemand blij van.” Met achtereenvolgens twee Nederlandse oppassen aan huis, een Hongaarse au pair en nu een Australische au pair keerde de kalmte in huis terug. „Het is zo veel rustiger. Ik kom rond 6 uur thuis van mijn werk. Dan heeft de au pair al met de kinderen gegeten en kan ik alle tijd nemen om ze in bad te doen en verhaaltjes voor te lezen.”

Mee op vakantie

In het hoogste echelon van opvang aan huis bevindt zich de nanny. Zij staat garant voor „een stukje totale ontzorging”, aldus Ingrid Kolk, directeur van bemiddelingsbureau Görtz & Crown. Dat werd in 2007 opgericht door Hansje Görtz, het voormalige kindermeisje van de drie dochters van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Haar bureau bemiddelt in de chicste kindermeisjes. Zij doorlopen eerst een interne opleiding op hbo-niveau, die ook aandacht besteedt aan etiquette en persoonlijke verzorging. Het onderricht is geënt op het Norland College in het Britse Bath, waar sinds 1892 nanny’s worden klaargestoomd voor de deftigste families. Görtz & Crown-nanny’s bieden veel gemak: ze hebben flexibele werkuren binnen een doorgaans fulltimedienstverband. Zo kan het kindermeisje ook mee op vakantie en ’s nachts stand-by zijn.

De prijs is ernaar. Denk aan een brutomaandsalaris van tussen de 2.200 en 3.000 euro, plus ongeveer 30 procent werkgeverslasten en vakantiegeld. Bij een werkweek van vier dagen komt dat neer op 1.500 à 2.400 euro per maand – en van dat bedrag is de kinderopvangtoeslag al afgetrokken.

Dat is veel geld, als je het afzet tegen de 900 euro voor een gastouder en de 700 euro voor een au pair. „Dat bedrag moet je wel uit je nettosalaris halen”, zegt Hans Benenga. „Maar ik betaal het met alle liefde. Ik krijg er comfort en heel veel rust voor terug.”

Volgens de bemiddelingsbureaus – google op ‘nanny’ en zeker tien partijen duiken op – neemt hun klandizie de laatste jaren gestaag toe. Al gaat het in totaal om bescheiden aantallen. Görtz & Crown plaatst jaarlijks ongeveer 30 nanny’s. Bij CompaNanny zijn dat er 50 à 100. Het laatste bureau is, net als de meeste andere, toegankelijker dan Görtz & Crown, met zelf opgeleide nanny’s die maximaal drie dagen per week werken tegen een uurtarief van rond de 15 euro.

Hechtingstheorie

Is het ook beter voor de kinderen, iemand die altijd voor hen klaarstaat?

Ja en nee, zegt hoogleraar kinderopvang Ruben Fukkink van de Universiteit van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar alle vormen van opvang. Volgens de gehechtheidstheorie van de kinderpsychologie vormt een vast gezicht de pedagogische basis. „Pas als jonge kinderen zich veilig voelen, kunnen ze zich op andere fronten ontwikkelen,” zegt hij.

Een oppas aan huis of nanny biedt meer continuïteit dan een kinderdagverblijf of buitenschoolse opvang, zeker nu die om te bezuinigen voortdurend met groepen en leidsters schuiven. Anderzijds hebben kinderen die thuisblijven minder gelegenheid om sociale vaardigheden te oefenen. „De rangorde tussen broers en zussen staat vast en de structuur binnen een gezin bepalen de ouders vanaf dag één”, aldus Fukkink. „In de beschermde wereld tussen achtertuin en keukentafel leert een kind niet zijn weg te vinden in groepen. Misschien is het straks de enige op het schoolplein zonder afspraakje. Ouders moeten nadenken hoe ze hun kind voorbereiden op dertig klasgenoten in groep één.”

Van Marrelo en haar man losten dat voor hun jongste kind op met twee ochtenden peuterspeelzaal per week. Maar ze herinneren zich ook hoe blij hun oudste dochter was dat ze dankzij de opvang aan huis verlost was van de naschoolse opvang. „Nog een groep kinderen met wie ze mee moest doen, dat vond ze vaak te veel van het goede.”

Mensen met onregelmatige werktijden switchen na een paar jaar nogal eens van een au pair naar een nanny. Directeur Kolk van Görtz & Crown noemt het een kleine en logische trend. „Een au pair is prima voor de verzorging van baby’s. Maar vanaf de kleuterleeftijd ben je als ouders beter af met een professionele kracht. Die kan hun de taal correct bijbrengen, en kan ook normen en waarden en etiquette overdragen.”