De plant is koning

Hoe vind je een betrouwbare tuinman (m/v)? Een beknopte handleiding en ervaringen van experts. ‘De klant wil een boom met de appels er al aan.’

foto’s Bastiaan Heus

Ze lijken in twee categorieën uiteen te vallen, de tuinlieden van deze wereld. Er bestaan door en door betrouwbare, toegewijde types, maar ook personen die de ethische zijde van hun vak al te luchtig opnemen, of grofstoffelijk te werk gaan: talrijk zijn de voorbeelden van zo geliefde, maar nu kapot gesnoeide toverhazelaars, of achteloos neergeworpen boomtakken die een duur ornament verbrijzelden. Groot zijn dan de verbijstering en teleurstelling. En ja, helaas berekenen sommige hoveniers tien kuub compost en leveren er acht. Of poten ze veel kleinere bomen dan afgesproken. Maar talloos zijn ook de voorbeelden van klanten die gaande het werk om de haverklap van mening veranderen, voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten of overal offertes aanvragen, appels met peren vergelijken en zo hoveniers tegen elkaar uitspelen.

We inventariseerden enige ervaringen, nu het nieuwe tuinseizoen begint. Eerst een praktijkvoorbeeld dat riekt naar oplichting. Een echtpaar met een groot huis, voorzien van een forse tuin, werd benaderd door een klusjesman annex tuinman. Hij wist zich op een opdringerige manier onmisbaar te maken. Toen het echtpaar was overleden, bleek uit het testament dat het levenslange vruchtgebruik van tuin en huis de klussende tuinman in de schoot was gevallen.

Een kwalijk luchtje hangt ook rond het verhaal van een succesvolle hovenier, niet gespeend van trots op eigen slimheid. Als hij zijn kapitaalkrachtige klanten meldt dat de rozen of bomen gesnoeid moeten worden, geloven ze hem op zijn woord. Hij verschijnt terwijl het voor rozen snoeien beslist nog te vroeg is, zodat de vorst in de snoeiplekken slaat. Of hij rijdt voor als kapwerk aan bomen uit den boze is, omdat de sapstromen al lopen en de boom – de trots van je tuin – vanuit de wonden doodbloedt. Ergo: een gehavende tuin en diep verdriet bij de klant. De tuinman, echter, meldt nuchter dat die rozen en bomen ‘toch al ziek’ waren. Nu kan hij toevallig aan een prachtige partij rozen komen en weet hij een goed adresje voor nieuwe bomen... Jacobse en Van Es in tuinbroek.

Bestaat de betrouwbare hovenier eigenlijk wel? Jazeker. Hij is bijvoorbeeld aan het werk bij een zelfverklaard mooiweertuinierster, die haar tuinman pikte van de oude buurvrouw. Deze tuinman voedde als weduwnaar in zijn eentje vier dochters op, dat leek de mooiweertuinierster een prima aanbeveling. Alle vervelende klusjes gaf ze hem in handen; in een mum van tijd kende hij elke knol en bol. Elk voorjaar verscheen hij in een nieuwe donkerblauwe stofjas, werkte stug door en besprak de nu piekfijn verzorgde tuin – die hij allengs ‘onze tuin’ noemde – met de klant. Samen kochten ze planten in, de persoonlijke band groeide. Met Kerst bracht ze hem een tulband en toen hij over de tachtig raakte, verbood ze hem nog op ladders te staan. Elk jaar vroeg ze bij de tulband of het wel verstandig was dat hij nog een jaartje kwam, zo bang was ze dat hij dood in de tuin zou neervallen. Dan kreeg hij tranen in zijn ogen, dus gingen ze weer door. Na zijn overlijden – niet in haar tuin – richtte ze zich tot een plaatselijke hovenier die in vier uur deed waar de oude tuinman vier dagen voor nodig had. Ook hem zwaait ze niets dan lof toe.

Eigenwijs

Laten we het eens over de klanten van de tuinman hebben. Vaak zeer eigenwijze of onkundige tuineigenaren die vergeten dat hun stadstuintje veel te klein is voor de beoogde metasequoia, een bladverliezende, cipresachtige boom die tot 30 meter hoogte uitgroeit en met zijn omvang de hele tuin beslaat. Een ongunstige ligging? Het foute seizoen? Een verkeerde grondsoort? De klant luistert niet. Hij staat er op dat de hovenier oude olijfbomen plant. Die worden vaak onder suspecte omstandigheden uit Italiaanse olijfgaarden getrokken en gepoot in Gelders zand of Zeeuwse klei, waar de klant verwacht dat ze geweldig gedijen – hij heeft bij wijze van spreken zijn oliepers al klaar staan. Waarschuwt de hovenier voor teleurstelling (en een goede doet dat, luid en duidelijk) dan is dat aan dovemansoren gericht. Immers, de klant heeft die oude olijfbomen gezien in het Nederlandse tuinblad X (zie je wel, het kan!) en wil ze coûte que coûte hebben. De mislukking gloort reeds aan de kim.

Vaak beschikken klanten wel over een wensenlijst, maar niet over geduld of enige basisbelangstelling. Veel hoveniers die met fruitbomen werken, ervaren het volgende: als zij twee- tot driejarige appelbomen ter plaatse poten, op de goede positie en in geschikte tuingrond, duurt het dikwijls nog twee jaar voordat de eerste vruchten verschijnen. Heftige reactie van de klant: hij/zij wil een appelboom met de appels er al aan!

Het zijn vooral jongere klanten die ongeduldig zijn en nauwelijks tijd besteden aan het realistisch doorgronden van hun verlangens, zegt een hovenierster die moestuinen aanlegt. Als ze hoort dat haar klanten blauwe bessen willen telen op zeeklei of piepers in veengrond, legt ze altijd uit dat zo’n teelplan niet werkt, maar heeft ze ook een alternatief scenario paraat. Vaak kom je er wel uit samen, maar het kost je allebei tact, kennis, een open houding, geduld en tijd. Heb je dat, dan wordt er een prachtige band gesmeed tussen tuinman (m/v) en klant.

Alma Huisken