Wie is De Mol? De winnaar

John de Mol staat sinds gisteren in de eregalerij van de meest succesvolle Nederlandse ondernemers. Hij stond tweemaal aan de basis van een onderneming die succesvolle tv-programma’s bedacht en maakte. Eerst Endemol, samen met Joop van den Ende. Nu, in zijn eentje Talpa. Beide bedrijven heeft hij met een kolossale opbrengst verkocht. Je hoeft niet alles even mooi te vinden wat Endemol en Talpa maakten en maken; Van den Ende zelf nam er later deels afstand van. Geld is niet altijd de enige maat van kwaliteit, maar in de zakenwereld waarin De Mol werkt is het wel een bijzondere prestatie.

Het zijn ook prestaties die anderen tot voorbeeld moeten dienen. De Mol en Van den Ende zijn ondernemers pur sang. En dat zijn niet altijd de leukste, aardigste en gezelligste mensen. Zij zijn in hun creativiteit ook perfectionist. Zij zijn in hun dadendrang doorgaans geen mensen van de grote lijn, maar ze hebben juist oog voor detail. Zij hebben geen dure opleidingen gevolgd, maar hun vak met vallen en opstaan geleerd. Als er een Idols-verkiezing voor startende ondernemers zou zijn geweest, is het de vraag of zij hadden gewonnen. Zij waren ooit ‘gewoon’ een winkelier in feestartikelen (Van den Ende) en medewerker bij een radiopiraat op zee (De Mol).

Zij zijn ondernemers, geen gesalarieerde managers. Managers die excessieve beloningen opstrijken, worden met recht met scepsis bejegend. Waaraan hebben zij dat verdiend? Maar echte ondernemers, die met eigen kapitaal ondernemen en dat ook kunnen verliezen, mogen zonder moeite aanspraak maken op de hoofdprijs.

De Mol heeft een deel van de Endemol-opbrengst gebruikt om Talpa te beginnen. Van den Ende ontpopte zich na 2000 als kapitaalverschaffer voor andere ondernemers (zoals Reinout Oerlemans van tv-producent Eyeworks) en als cultureel ondernemer. Hij produceert musicals én financierde de nieuwbouw van het De la Mar theater in Amsterdam. Daarmee staat hij in een lange en waardevolle traditie van kapitaalkrachtige (ex-)ondernemers die met eigen geld kunst en cultuur stimuleren. Nu de overheid versobert, zijn zij meer dan ooit onmisbaar.

De Mol verkoopt zijn bedrijf op een moment dat de beurskoersen weer hoog zijn, zoals zij dat ook waren toen Endemol in 2000 werd verkocht. Wat dat betreft heeft hij niet alleen goede neus voor tv-successen, maar ook voor de waarde van zijn bedrijf.

De vraag is hoeveel Nederlandse ondernemers in zijn voetsporen zullen treden. De afgelopen periode van economische crisis wordt bij de grote(re) ondernemingen gekenmerkt door lage schulden en gevulde bedrijfskassen. Het lijkt er weleens op dat Nederland een renteniersland in deeltijd is: meer geld dan ondernemerschap.