Waarom dertig worden als een deadline voelt

Als je dertig bent, is je jeugd voorbij. Voor die tijd moet je nog een spannend leven leiden én je zaken op orde krijgen. Op websites vind je een oerwoud van lijstjes die je daarbij willen helpen. Maar wat schiet je daar mee op?

Beeld Jenna Arts Beeld Jenna Arts

Hugo wil een porseleinwinkel kort en klein slaan. Herbert heeft zin in een hele geile nacht met twee lekkere meiden. Nathalie en haar vrienden hopen los te gaan in de ballenbak van speeltuin de Pretfabriek .

Alle drie vertellen ze erover in Doe het voor je 30ste!, een radioprogramma van Slam FM dat dromen van bijna dertigers in vervulling laat gaan. De boodschap is duidelijk: je moet nog even heel snel onverantwoordelijk, wild of hélémaal gek doen. Want als je dertig bent, is je jeugd voorbij.

Meer dan achthonderdduizend Nederlanders zijn 26, 27, 28 of 29. Op die leeftijden ben je ook al bijna dertig – want die verjaardag is dan dichterbij dan twintig. Er zijn ruim tweehonderdduizend bijna dertigers in ons land, zij zijn 29. Ik hoor daar morgen niet meer bij, dan word ik dertig.

De groep van 29 wordt logischerwijs het vaakst met het einde van hun jonge jaren geconfronteerd. Op ieder verjaardagspartijtje gaat het er even over: bijna, bijna dertig. Je hoort mensen zuchten en steunen. „Oef”, zeggen ze. Een vriendin (29) ging er laatst dramatischer op in. „Ik word er zó verdrietig van”, zei ze. Ik vroeg haar waarom. Ze zei: dan kan ik niet meer zitten en flessen wijn drinken en met je praten over het leven zonder dat ik ook oplossingen moet vinden.” Ik vroeg haar waarom dat niet meer zou kunnen, zo voelde het gewoon.

Dertig voelt dus als een deadline. En als de datum nadert, word je vanzelf gedwongen tot reflectie. Heb je bereikt wat je wilde bereiken? Had je nog iets willen doen voordat het zover was? Wat de bijna dertigers in sommige gevallen dwarszit, is dat ze vroeger hadden verwacht nu al meer te hebben bereikt.

Ze weten heus wel dat ze zich na hun naderende verjaardag nog min of meer hetzelfde voelen, maar het getal zegt dat alles vanaf dan anders moet zijn. Bijvoorbeeld dat ze zich verantwoordelijk moeten gedragen. Meer naar hun leeftijd.

30 tekenen dat je bijna 30 bent

Het radioprogramma op Slam FM springt slim in op dat heersende gevoel. En Slam FM hoort bij een hele meute die tobbende bijna dertigers bedient. Vooral met lijstjes wordt succesvol en uitgebreid aandacht besteed aan het onderwerp. Vaak in de vorm van bucketlists: met ervaringen die je zeker nog moet hebben gehad voordat je dertig bent, of de lessen die je moet hebben geleerd. Zoals op de website van Studentenwerk: ‘Dertig must-do's voor je dertigste’: bijvoorbeeld weten wat je kracht is, weten wat je zwaktes zijn.

Business Insider noemt ‘30 Experiences You Should Have Before You Turn 30’. Je moet een marathon hebben gelopen en naakt hebben gezwommen. Je moet ook echt meer aandacht gaan besteden aan je uiterlijk, schrijft Buzzfeed. Bijvoorbeeld veel crème smeren en water drinken. Volgens de lijstjes moet je vooral veel spannende ervaringen opdoen én tegelijkertijd je leven op orde krijgen.

Een van de populairste artikelen van Buzzfeed is ‘30 signs you’re almost 30’. Het werd bijna elf miljoen keer bekeken. De stelling die de toestand van veel dertigers waarschijnlijk het beste typeert: ‘You’re seriously thinking about getting a dog. No, having a baby. No, definitely getting a dog.’ Je wilt iets. Wat dat is, weet je niet.

Je bent oppervlakkig bezig

We klikken die lijstjes maar wat graag aan, maar schieten we er ook iets mee op?

Nienke Wijnants houdt zich al tien jaar bezig met mensen van rond de dertig, ze bedacht het woord ‘dertigersdilemma’ en publiceerde in 2008 een boek over dat fenomeen: welvarende mensen die moeite hebben met het leven en vooral met alle keuzes die ze moeten maken (carrière, relaties, kinderen, huizen, vrienden, dat soort dingen). „Rond je dertigste voelen veel mensen een sociale druk, tijdsdruk eigenlijk: mijn beste vriendin van dertig heeft al dit of is al daar.”

Wat haar opviel in haar praktijk, was dat haar cliënten van rond de dertig vaak aan het streven waren naar allerlei uitdagende doelen. „Als je jezelf doelen stelt, voel je je wel prettig , je bent gericht bezig.”

Die lijstjes over dertigers lezen, voelt lekker als je twijfelend of zoekende bent. „Natuurlijk wil je dat iemand zegt hoe je leven te leiden, wat te kopen, hoe te reizen.” Je zoekt herkenning.

Dat klinkt alsof die lijstjes kunnen bijdragen aan levensgeluk. Maar zo moet je het niet helemaal zien, zegt Wijnants. Eigenlijk is het een soort fastfood. Als je een echte worstelde dertiger bent, iemand die misschien wel psychische problemen krijgt door het gevoel dat er zoveel keuzes moeten worden genomen, werken die lijstjes zelf in je nadeel.

„Je zoekt dan eigenlijk het antwoord op de existentiële vraag: hoe moet ik leven?” De lijstjes kunnen je in die situatie ook aanpraten dat je „mee moet doen aan de dertigersratrace”. Dan voel je, behalve de druk van het zoeken naar een geslaagd leven, ook nog de druk om die lijstjes op te volgen. Je kunt beter heil zoeken in de filosofie, vindt Wijnants, dan onderzoek je grondiger wat je wilt. Daarover schreef ze een volgend boek: Wie ben ik en wat wil ik (2013).

Een taart bakken

Filosoferen dus, als je een bijna-dertiger bent met psychische problemen of aanleg daarvoor. Maar wat moet een doorsnee bijna-dertiger nog doen voor het zover is? Niets, eigenlijk. Omdat twintigers in heel Nederland kinderen en relaties steeds langer uitstellen, denken we op ons dertigste vaker na over wat we nou echt willen – vroeger waren we op die leeftijd meestal al druk bezig met luiers verschonen en dachten we pas na over het leven rond ons vijftigste, zegt Wijnants. Het is een extra midlifecrisis, die moet overwaaien.

Zelf kijk ik met een beetje wantrouwen uit naar mijn dertigste verjaardag, morgen. Ik had mezelf ook een doel gesteld. Eigenlijk wilde ik nog een taart gaan bakken, want dat heb ik nog nooit gedaan. Maar nu ik weet lijstjes net als fastfood zijn, stel ik dat toch nog maar even uit. Misschien wel tot ik bijna vijftig ben en alles weer opnieuw begint.