Volkswagen komt om in de modellen

Om aan de top te blijven, bezuinigt VW 5 miljard euro en snijdt in de collectie van 310 auto’s.

Productie van Golfs in de VW-fabriek in Wolfsburg. Volkswagen maakte vorig jaar bijna 13 miljard euro winst, maar moet flink bezuinigen om in de buurt te blijven van concurrent Toyota. Foto Tobias Schwarz/AFP

Volkswagen heeft het afgelopen jaar meer winst gemaakt dan ooit: bijna 13 miljard euro. Als het resultaat van de joint-ventures in China erbij opgeteld worden, komt de grootste Europese autobouwer uit op een winst van 18 miljard. En toch klonk VW-baas Martin Winterkorn zorgelijk, gisteren bij de presentatie van de jaarcijfers.Dat had niet met zijn beloning te maken – hij verdiende het afgelopen jaar 15,9 miljoen euro. Dat is een miljoen meer dan in 2013 en het hoogste inkomen van alle bazen van DAX- bedrijven. Hoewel tegelijkertijd de winstdeling van de VW-werknemers is gedaald van ruim 7.000 euro tot 5.900 euro dit jaar, is het forse inkomen van Winterkorn geen thema in Duitsland. Iemand die aan het hoofd staat van een bedrijf dat 200 miljard euro omzet, is wel wat waard, is ongeveer de teneur.

Bezuiniging van 5 miljard

Winterkorn heeft bovendien een niet geringe opdracht. Over de hele linie boekt het VW-concern, dat wereldwijd twaalf verschillende automerken produceert, winst. Maar daar staat tegenover dat afgelopen jaar ook duidelijk werd dat VW een reus op lemen voeten is. Vandaar Winterkorns bezorgdheid.

Hij trok vorige zomer zelf aan de bel tijdens een ‘brandrede’ voor duizend topmanagers. VW heeft wereldwijd zeshonderdduizend mensen in dienst, in 118 fabrieken. Die produceerden ruim tien miljoen auto’s – net onder de productie van concurrent Toyota, die wereldwijd de meeste auto’s verkoopt. Hoofddoel van Volkswagen is Toyota van die plaats stoten.

Daarom kondigde het concern afgelopen jaar aan tot 2018 vijf miljard euro te willen bezuinigen. Gisteren bleek dat van de besparingen in de praktijk nog weinig is terechtgekomen. Winterkorn meldde alleen dat de plekken waar bezuinigd zal worden, zijn ‘geïdentificeerd’. En in het lopende jaar zal het eerste miljard worden weggesneden.

Passen als legosteentjes

Met name het ‘kernmerk’ Volkswagen presteert met een rendement van 2,5 procent zwaar onder de maat. Volgens de analyse van autobranche-expert Ferdinand Dudenhöffer van de universiteit van Duisburg-Essen heeft Volkswagen veel te hoge productiekosten.

Dudenhöffer vindt dat het concern te veel merken heeft die onderling ook nog eens regelmatig elkaars concurrent zijn. Volgens hem wil VW te veel componenten zelf maken, zoals de assen, de versnellingsbakken en zelfs de stoelen, ook al zijn Duitse toeleveranciers goedkoper.

Hoge kosten zijn ook verbonden aan het concept van de modularen Querbaukasten (MQB). Met dit bouwsysteem worden, om kosten te besparen, identieke onderdelen ontworpen die als legosteentjes in verschillende automodellen ingepast kunnen worden. Sinds twee jaar wordt die modulaire bouwwijze toegepast op de Golf, maar het systeem kampt met kinderziekten. Uiteindelijk is de droom van Winterkorn dat met één productielijn verschillende automerken kunnen worden gebouwd.

Dalende verkoop in VS

Een ander probleem is dat Volkswagen zijn modellen niet duidelijk in de markt zet. Het concern positioneert de nieuwe Volkswagen Passat bijvoorbeeld niet tegenover vergelijkbare types van Ford of Opel, maar tegenover de C-klasse van Mercedes. „Problematisch,” schreef Die Zeit, „Wie een Mercedes C-klasse wil, koopt er een. Die koopt niet een Volkswagen omdat die wat goedkoper is”. In de VS daalt de verkoop van Volkswagens terwijl de markt, vooral voor SUV’s, is gegroeid. VW zette de Tiguan in de markt tegenover de BMW X1. Maar Amerikanen kochten liever het origineel.

Modellen uit productie

Een laatste probleem is dat Volkswagen te veel onrendabele modellen of varianten aanbiedt. In totaal maakt het concern 310 modellen, die de ontwikkelingskosten enorm opblazen. Vandaar dat de aankondiging van Winterkorn gisteren dat de tweedeurs-VW-Polo komend jaar uit de productie gaat, niet alleen symbolisch was. En andere modellen kan hetzelfde lot beschoren zijn. Of dat ook geldt voor de cult-car Beetle wilde Winterkorn niet zeggen.