SGP zoekt 378 kiezers. In Urk?

ChristenUnie en SGP zijn klein in zetels, niet in macht en invloed. Hoe houden ze die vast na de verkiezingen van volgende week? Met een paar duizend stemmen hier en soms maar een paar honderd daar.

Kees van der Staaij, fractievoorzitter van de SGP in de Tweede Kamer, op campagne in Urk. Foto Olivier Middendorp

Je zou kunnen denken dat het campagnebezoek van SGP-leider Kees van der Staaij aan Urk niet echt nodig is. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 stemde meer dan 50 procent van de Urkers op de Staatkundig Gereformeerde Partij. In geen andere gemeente met veel SGP-stemmers, ook niet in Staphorst of Katwijk, haalde de partij zo’n score.

Maar nu is alles anders. Het is crisis bij de SGP in Urk. Nog maar drie maanden geleden viel de afdeling uit elkaar: er was geheime informatie naar buiten gekomen over een school die in financiële problemen zit en twee SGP-raadsleden weigerden mee te werken aan een onderzoek dat de burgemeester wilde laten uitvoeren. Ze werden uit de fractie gezet.

„Het is verschrikkelijk jammer dat het zo is gelopen”, zegt SGP-wethouder visserij Geert Post, die op een doordeweekse middag samen met Van der Staaij pepermuntjes, mandarijntjes en USB-autoladers uitdeelt in de haven van Urk. Want wie stemt graag op een partij van ruziemakers? Post denkt dat er SGP’ers zijn die geen zin hebben om volgende week te stemmen voor de Provinciale Staten van Flevoland.

Alle leden van de Provinciale Staten die volgende week worden gekozen, kiezen daarna de Eerste Kamer – waar de SGP nu één zetel heeft. Maar niet al hun stemmen tellen even zwaar voor de 75 zetels die er in de Eerste Kamer te verdelen zijn: door het lage inwoneraantal heeft Flevoland veel minder invloed dan bijvoorbeeld Zuid-Holland of Gelderland.

In Flevoland: 378 stemmen te kort

Toch kan Flevoland voor de SGP deze keer net de doorslag geven. Dat zit zo: in Gelderland had de SGP bij de verkiezingen van 2011 zo’n 2.000 stemmen te weinig voor een extra zetel, in Utrecht net iets meer dan 1.600. In peilingen staat de SGP er nu goed voor. Als het deze keer wél lukt om in Utrecht en Gelderland met een paar duizend extra stemmen een zetel erbij te winnen in de Provinciale Staten, komt een tweede Eerste Kamerzetel dichtbij. Dan kan net nog die tweede zetel nodig zijn in de Provinciale Staten van Flevoland.

En in Flevoland kwam de SGP bij de vorige verkiezingen maar 378 stemmen tekort voor een tweede zetel.

Op het partijbureau van de SGP houdt directeur Johan van Berkum het allemaal bij in een Excel-bestand. Een hobby, hij doet dat al jaren. Maar eerlijk is eerlijk: voor de SGP hangt er veel van af. Als ‘gedoogpartner’ van het kabinet-Rutte II, met D66 en de ChristenUnie, heeft de SGP nu veel meer macht en invloed dan je kunt verwachten van een partij met maar één zetel in de Eerste Kamer. Door die ene zetel komt Rutte II net aan een meerderheid van 38.

Zoals het er nu uitziet, worden de regeringspartijen VVD en PvdA in de Eerste Kamer veel kleiner. Om de politieke invloed te behouden, kan een tweede zetel voor de SGP dringend nodig zijn.

En dus komt het erop aan in Urk. Ook voor Urk zelf, vindt wethouder Post. „Door dat ene zeteltje vindt de SGP veel meer gehoor op de ministeries. De lijntjes zijn veel korter geworden. Wij hebben nu bijvoorbeeld een probleem met een pleegzorginstelling. Die had een fout gemaakt bij de berekening van het aantal cliënten, waardoor wij voor 44 kinderen 1.400 euro per jaar, per kind, mislopen. Ons Kamerlid Roelof Bisschop is er in Den Haag mee bezig.”

‘Sterkte mannen, alle goeds’

In de haven staat Van der Staaij bij het schip van Auke en Klaas Kaptein. De broers klagen over de beperking van 85 procent op de schubvisserij, op soorten als brasem, voorn, snoekbaars. „Ze hebben ons veel te veel netten afgepakt”, zegt Klaas Kaptein.

De compensatie die hun daarvoor is beloofd door Economische Zaken hebben ze nog steeds niet binnen. „Als het niet snel komt, moeten we ermee ophouden.”

„Dat moeten we niet hebben”, zegt Van der Staaij. Hij zal er in Den Haag zijn best voor gaan doen. „Sterkte, mannen, en alle goeds.”

Maatje 38 is niet ideaal

In de verkiezingscampagne gebruikt Van der Staaij zijn stevige positie: de SGP eiste vorige week een miljard extra voor Defensie en kreeg daar veel aandacht voor.

Net vóór zijn bezoek aan Urk begint hij over het D66-Statenlid dat in 2011 zijn stembiljet voor de Eerste Kamer verkeerd had ingevuld – met een pen in plaats van een rood potlood. Daardoor kreeg D66 een zetel minder, de SP kreeg er één bij. „Als die D66’er het goed had gedaan, was onze zetel niet eens nodig geweest voor Rutte II, om een meerderheid te hebben in de senaat.”

Misschien had Rutte de SGP er toch bij gehaald. „Maatje 38 is niet ideaal”, denkt Van der Staaij. Hoe dan ook: de partij heeft er nu voordeel van. Want dat de SGP er goed voor staat, komt volgens Van der Staaij door de „grotere zichtbaarheid”. Zijn partij trekt ook niet meer alleen gereformeerden. „De ontzuiling pakt voor ons niet alleen negatief uit.”

Natuurlijk: nieuwe kiezers kun je ook snel kwijtraken. Maar de SGP, zegt Van der Staaij, zal de boodschap er niet om aanpassen. „Zulke partijen zijn er al genoeg.”