Recensieoverzicht: ‘Still Alice maakt voelbaar wat alzheimer doet’

Richard Glatzer regisseur van Still Alice overleed afgelopen dinsdag op 63-jarige aan ALS. Gisteren ging zijn laatste film in Nederland in première. Hieronder een greep uit de geschreven recensies.

Julianne Moore als Alice Howland in Still Alice Foto AP / Sony Pictures Classics Linda Kallerus

Richard Glatzer regisseur van Still Alice overleed afgelopen dinsdag op 63-jarige aan ALS. De spierziekte werd in 2011 tijdens de preproductie van de film vastgesteld. Tijdens de opnameperiode communiceerde Glatzer met één vinger via een spraakapp op de iPad. Ten tijde van de promotie van de film, eind 2014, kon Glatzer alleen nog typen met zijn grote teen. Gisteren ging zijn laatste film in Nederland in première. Hieronder een greep uit de geschreven recensies.

Met spiekbriefjes door het leven moeten, omdat je de meest gewone woorden niet meer kunt onthouden. Het overkomt de succesvolle neurolinguïst Dr Alice Howland (Julianne Moore) in Still Alice. De film is gebaseerd op de gelijknamige debuutroman van neurowetenschapper Lisa Genova die het ziekteproces beschrijft van een gelauwerde linguïst die plotseling haar eigen studieobject wordt: alzheimer.

Julianne Moore, hoofdrolspeelster in Still Alice, won vorige maand de Oscar voor Beste Actrice, voorafgegaan door een Golden Globe, een BAFTA en een Screen Actors Guild Award. In een interview in NRC Handelsblad zegt Moore dat de film heel persoonlijk werd voor Glatzer en Westmoreland vanwege Glatzers ziekte:

“Net als Alice in de film heeft Richard een progressieve degeneratieve ziekte, maar in zijn geval worden niet zijn geestelijke vermogens, maar zijn fysieke mogelijkheden aangetast.”

‘Kunst van het verliezen’

De film laat zien hoe de diagnose alzheimer niet alleen een bom onder het bestaan van Alice legt, maar heel het gezin raakt. Hoe gaan ze om met dit nieuws? NRC-recensent André Waardenburg geeft de film drie ballen:

Still Alice kan bogen op een indrukwekkende, Oscarwinnende hoofdrol van Julianne Moore. Met zo’n bekwaam actrice durven de regisseurs het wel aan veelvuldig lange close-ups van haar gezicht te maken, zoals tijdens de scène waarin een arts haar geheugen test en de ontroerende scène die het hart van Still Alice vormt: haar toespraak over ‘de kunst van het verliezen’ op een congres over alzheimer.

Naast de ijzersterke rol van Julianne Moore, zijn de bijrollen ook goed bezet. Die van Alec Baldwin die als drukke echtgenoot nauwelijks kan aanzien hoe zijn vrouw aftakelt. Evenals dochter Kristen Stewart die door de ziekte juist dichter tot haar moeder komt.

‘Geen vast stramien’

Recensente Pauline Kleijer van de Volkskrant schrijft dat waar een ziekte meestal centraal staat een vast stramien wordt gevolgd. Aanvankelijk lijkt dat Still Alice daarin meegaat. Toch is er volgens de recensente een kantelpunt waardoor de film een eigen koers vaart:

Richard Glatzer en Wash Westmoreland slagen erin zowel overdreven sentiment als onrealistisch optimisme - bekende valkuilen in het ziektegenre - te vermijden en weten zonder effectbejag flink te ontroeren. De toon is helder, vaak terughoudend, maar hard als dat nodig is.****

‘Aangrijpend voelbaar’

Recensent Jos van der Burg van Het Parool schrijft dat bij een film over alzheimer scenaristen niet lang na hoeven te denken welke kant de film op moet gaan, want er is maar één richting mogelijk. De rol van echtgenoot Alec Baldwin, omschrijft Van der Burg als ongelukkig:

Dat zijn vrouw langzaam wegglijdt in vergetelheid, lijkt hem nauwelijks te raken. Voor de medische onderzoeker zijn zijn werk en promotie belangrijker.

De rol van dochter Kristen Stewart maakt daarentegen weer een hoop goed:

Van de drie kinderen maakt Kristen Stewart als eigenzinnige dochter indruk. Alzheimer is onomkeerbaar, ook in Still Alice, maar de ziekte boort hier wel een onuitputtelijke bron van liefde aan.***

‘Is ze nog Alice?’

De Britse krant The Guardian heeft veel lof voor de film. Alleen de titel van de film zet de kijker na afloop al aan het denken. Het is een open vraag:

The crisis is all there in the title. Is she “still Alice”? Despite all the agony, the fear and the indignity of Alzheimer’s, is there some unbreachable core of identity that will remain? Or is Alice’s self utterly eroded, reduced to a set of symptoms?****