Laat de bankensector over aan de kartelwetgeving

Staat Europa aan de vooravond van een nieuwe consolidatiegolf onder de banken? Nu het toezicht binnen de eurozone is gecentraliseerd bij de Europese Centrale Bank, de grootste rotzooi van de kredietcrisis is opgeruimd en regels voor het afwikkelen van een (dreigend) faillissement zijn opgesteld, valt te verwachten dat de sector eindelijk weer door de voorruit mag kijken, in plaats van in de spiegels. Het ontstaan van een daadwerkelijke bankenmarkt in de eurozone kan gaan leiden tot een nieuwe samenklontering van banken, vergelijkbaar met de grote consolidatiegolf van rond 1990, toen in Nederland ING en ABN Amro ontstonden.

Banken mogen daarbij niet opnieuw te groot worden, zo stelde De Nederlandsche Bank gisteren. Zij stelt voor om, naar Amerikaans voorbeeld, de maximale omvang van een bank te beperken tot 10 procent van bijvoorbeeld de totale uitstaande kredieten of deposito’s. Dat is een prudent plan, maar er zijn kanttekeningen bij te plaatsen. De maximale omvang van een bank is lastig te omschrijven. Enerzijds neemt de toch al grote complexiteit van een financiële instelling toe met haar omvang. Het is vanaf een bepaalde omvang zeer lastig voor het bestuur om greep en overzicht te houden op wat er diep in alle krochten van het bedrijf gebeurt en tegelijkertijd de interactie van al deze activiteiten in de gaten te houden. Anderzijds bedienen banken het grote internationale bedrijfsleven en kunnen zij dit het best doen als zij geografisch en functioneel voldoende diversiteit hebben.

Het stellen van een grens is daarbij lastig. Ook in de VS wordt, als het noodzakelijk is, soms de andere kant op gekeken als het de omvang van individuele banken betreft. Tijdens de kredietcrisis werd JP Morgan Chase, de enige bankgigant die nog stevig op zijn benen stond, ingeschakeld als – tijdelijk – opvangtehuis voor veel wrakstukken van banken die in de problemen waren gekomen.

Moeten in de eurozone de centrale banken of de politieke autoriteiten nu gaan bepalen hoe groot een bank mag worden? Daar is al een ander mechanisme voor, dat ook zou kunnen worden uitgebreid. Een van de best functionerende Europese takken van sport is het mededingingsrecht en de toepassing daarvan door de Europese Commissie.

Banken moeten niet te groot worden, daar hebben we in Europa inmiddels traumatische ervaringen mee. Maar de krachten van de vrije markt zijn er ook. Een goede, op de financiële sector toegespitste mededingingspraktijk lijkt het beste alternatief om de financiële sector niet opnieuw uit zijn krachten te laten groeien, terwijl tegelijkertijd de vrije concurrentie haar beloop krijgt, en houdt.